Η τυραννία ενός ηγεμόνα σε μια ολιγαρχία δεν είναι τόσο επικίνδυνη για το κοινό όσο η απάθεια των πολιτών σε μια δημοκρατία. Montesquieu, 1689-1755, Γάλλος στοχαστής

Το νέο έργο της Δήμητρας Τρυπάνη, αφιερωμένο στον Αντρέι Ταρκόφσκι, έρχεται στην ΕΛΣ στις 25/9

20 Σεπτεμβρίου, 2022

Το νέο έργο της Δήμητρας Τρυπάνη «Αντρέι: Ρέκβιεμ σε οκτώ σκηνές» -μία ανάθεση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής- θα παρουσιαστεί στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος της ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ για τρεις παραστάσεις, στις 25, 27 και 28 Σεπτεμβρίου 2022, με τη συμμετοχή αναγνωρισμένων ερμηνευτών.

Πρόκειται για μία ιδιότυπη σύγχρονη «Εξόδιο Λειτουργία» αφιερωμένη στον μεγάλο κινηματογραφιστή Αντρέι Ταρκόφσκι, τον δημιουργό που απέδωσε τις σκέψεις και τα αισθήματά του με εικόνες απαράμιλλης ομορφιάς και διανοητικού σφρίγους. To ποιητικό κείμενο, που το υπογράφει ο Παντελής Μπουκάλας, συνδιαλέγεται με το γερμανικό κείμενο του Λουθηρανικού Ρέκβιεμ, αλλά και με θραύσματα διαλόγων από τις επτά ταινίες του Ρώσου δημιουργού.

Ο «Αντρέι» είναι μία «παράσταση ήχου», καθώς, σύμφωνα με τη συνθέτρια Δήμητρα Τρυπάνη, ο ήχος -κείμενο και μουσική αυστηρά συνδεδεμένα μέσα στην παρτιτούρα- είναι το κατεξοχήν αφηγηματικό μέσο. Στη σύνθεση της Τρυπάνη σημαντικό ρόλο παίζουν οι χρωματικές ετεροφωνικές και πολυφωνικές δομές, η πολυστιλιστικότητα και τα σωματικά κρουστά. Επιπλέον, πολυγλωσσικά στοιχεία και διαλογικά θραύσματα από τις ταινίες του Ταρκόφσκι εγκιβωτίζονται στο συνολικό λειτουργικό κείμενο με τη χρήση της τεχνικής του κολάζ.

Το έργο διαρθρώνεται σε οκτώ ενότητες: Την εισαγωγή και επτά σκηνές που αντιστοιχούν στα επτά μέρη του κειμένου του Γερμανικού Ρέκβιεμ αλλά -κυρίως- στις επτά ταινίες που δημιούργησε ο Ταρκόφσκι στη διάρκεια της σύντομης ζωής του.

Δεκαοκτώ διακεκριμένοι ηθοποιοί, χορευτές και μουσικοί ερμηνεύουν επί σκηνής ισάριθμες εκδοχές του Αντρέι, πρόσωπα υπαρκτά ή φανταστικά, κομβικούς χαρακτήρες από τις επτά ταινίες του. Οι Σαβίνα Γιαννάτου, Φάνης Ζαχόπουλος, Νίκος Ζιάζιαρης, Χρήστος Θάνος, Μαριάννα Καβαλλιεράτου, Βάλια Καράγιωργα, Γιώργος Κασαβέτης, Δήμητρα Κοκκινοπούλου, Νάντια Κοντογεώργη, Χαρά Κότσαλη, Χριστίνα Μαξούρη, Ηρώ Μπέζου, Ειρήνη Μπιλίνη-Μωραΐτη, Γιώργος Νικόπουλος, Καλλιόπη Σίμου, Αλίκη Σιούστη, Φώτης Σιώτας και Αλέξανδρος Ψυχράμης αρθρώνουν τον ποιητικό, κινηματογραφικό και μουσικό λόγο του έργου είτε ως μονάδες είτε ως ενιαίο «χορικό» σύνολο.

Η συνθέτρια Δήμητρα Τρυπάνη ασχολείται με τη δημιουργία διαθεματικών μουσικών παραστάσεων χρησιμοποιώντας ως κύρια μέσα τα αυστηρά δομημένα πολυρρυθμικά σχήματα και την ετεροφωνία τόσο στη μουσική όσο και στον λόγο. «Η παράσταση Αντρέι είναι ένα ιδιότυπο προσωποποιημένο ρέκβιεμ για τον σπουδαίο κινηματογραφιστή Αντρέι Ταρκόφσκι αλλά, πέραν αυτού, και ένα ρέκβιεμ για οποιονδήποτε δημιουργό αναζητά απεγνωσμένα μία “αγία” σιωπή, μία εσωτερική ηρεμία, μέσα στην αντάρα της ψυχής του». «Η παράσταση Αντρέι δεν είναι ούτε συναυλία ούτε όπερα ούτε θεατρικό έργο. Είναι μία τελετουργική “παράσταση ήχου”, την οποία μπορεί κανείς να επιλέξει να την παρακολουθήσει είτε με ανοιχτά είτε με κλειστά μάτια» επισημαίνει η ίδια.

Ο διακεκριμένος ποιητής, δοκιμιογράφος και δημοσιογράφος Παντελής Μπουκάλας, ο οποίος υπογράφει το πρωτότυπο ποιητικό κείμενο του «Αντρέι», σημειώνει μεταξύ άλλων: «Στον Ταρκόφσκι, όπως σε πολλούς σπουδαίους Ρώσους πνευματικούς δημιουργούς (και πρώτα πρώτα στον αγαπημένο του Φιόντορ Ντοστογέφσκι), η θεώρηση του ανθρώπινου βίου δεν νοείται δίχως τριβή με το θρησκευτικό φαινόμενο και τη θεολογία. Αυτό υπαγόρευσε και τον σποραδικό βιβλικό τόνο στον “Αντρέι”, καθώς και τον εγκιβωτισμό βιβλικών χωρίων.

Η θεολογία, ωστόσο, του Ταρκόφσκι, στη δική μου ανάγνωση και “ανάπλαση”, δεν αφορά το επέκεινα και το μετέπειτα αλλά το εδώ και το τώρα του ανθρώπινου βίου. Ενός βίου που πληγώνεται όλο και βαθύτερα από το γεγονός ότι χρειάζεται πολύς πόνος ακόμα ώσπου να καταστεί κοινός, οικουμενικός τόπος το “δόγμα” ότι δίχως ηθική και πνευματικότητα η ανθρώπινη ύπαρξη χάνει το νόημά της και καταντάει κενό κέλυφος. Ό,τι ακριβώς αντιπάθησε και πολέμησε ο Αντρέι Ταρκόφσκι».