Κάθε πρόοδος εξαρτάται από ενέργειες. Δεν υπάρχει ανάπτυξη χωρίς φυσική ή πνευματική προσπάθεια, και προσπάθεια σημαίνει δουλειά. Calvin Coolidge, 1872-1933, Αμερικανός πρόεδρος.

Το ΑΠΘ τίμησε τον καθηγητή Φοίβο Γκικόπουλο για την προσφορά του

30 Νοεμβρίου, 2022

Αφηγείται καλύτερα τα γεγονότα η λογοτεχνία ή δημοσιογραφία; Από τι είδους λέξεις είναι φτιαγμένη η ύλη των λογοτεχνικών αριστουργημάτων, τα οποία έχουν τη δύναμη να ακτινοβολούν μέσα στους αιώνες, να προξενούν πάντα τις ίδιες συγκινήσεις, να εκπέμπουν μηνύματα διαχρονικά επίκαιρα;

«Αν το μακρινό 1975 ένας δημοσιογράφος, όταν έπεφτε το βράδυ, είχε πάει για μια βόλτα ανάμεσα στους αγρούς, και είχε δει ότι οι πυγολαμπίδες δεν έλαμπαν πια στους φράχτες, όπως θυμόταν όταν ήταν παιδί, σίγουρα δεν θα είχε δώσει σημασία σ’ αυτό το γεγονός, δεν θα είχε σκεφτεί να τηλεφωνήσει στον διευθυντή της εφημερίδας του για να μεταφέρει αυτή τη συγκλονιστική είδηση. Αλλά αν έκανε την ίδια βόλτα στην εξοχή ένας συγγραφέας όπως ο Πιέρ Πάολο Παζολίνι, τότε αυτό το ελάχιστο και φαινομενικά ασήμαντο γεγονός θα αποκτούσε μια κεφαλαιώδη σημασία, και μπορεί να αναγνώριζε την αλήθεια του καιρού του. Ο Παζολίνι είδε σ’ αυτό το ελάχιστο συμβάν την καταστροφή που ερχόταν με σκοπό να λεηλατήσει την Ιταλία».

Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης τίμησε απόψε, στην αίθουσα Τελετών της Παλαιάς Φιλοσοφικής, ένα διακεκριμένο μέλος του, τον ομότιμο καθηγητή Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, δοκιμιογράφο, μεταφραστή, και συγκριτικό φιλόλογο Φοίβο- Βασίλειο Γκικόπουλο, ο οποίος μίλησε για την τέχνη της αφήγησης της ζωής, της «αλήθειας του καιρού μας», όσων δηλαδή συμβαίνουν μπροστά στα μάτια μας και στον κόσμο.

«Την αλήθεια του καιρού μας, εκείνη που ενδιαφέρει τη λογοτεχνία, δεν τη βρίσκουμε ποτέ στις σελίδες των εφημερίδων ή στα ρεπορτάζ που στέλνουν οι ειδικοί ανταποκριτές από τις καυτές περιοχές του πλανήτη όπου συμβαίνουν τα γεγονότα, οι εμπόλεμες συγκρούσεις, οι γενοκτονίες ή οι επαναστάσεις και οι εξεγέρσεις», αντέτεινε ο κ. Γκικόπουλος στο επιχείρημα ότι τη ζωή την αφηγούνται καλύτερα οι δημοσιογράφοι γιατί, λόγω επαγγελματικής ενασχόλησης, είναι πιο κοντά στα γεγονότα.

«Άλλο είναι το πεδίο της λογοτεχνίας: είναι η διαρκής αναζήτηση ενός παρόντος πιο αληθινού από το παρόν στο οποίο ζούμε, εκείνο που ακουμπά το “νεύρο του καιρού”, δηλαδή το πιο ευαίσθητο σημείο του», εξήγησε ο καθηγητής.

«Η συνεισφορά στη μελέτη της ιστορίας της ιταλικής λογοτεχνίας»

Ο Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος τιμήθηκε για την υπερτριακονταετή προσφoρά του στο ΑΠΘ, όπου διετέλεσε Πρόεδρος του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας για τρεις θητείες, καθώς και Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής. Στη διάρκεια της πανεπιστημιακής του θητείας δίδαξε μαθήματα σχετικά με την ιστορία της ιταλικής λογοτεχνίας, την ερμηνεία των λογοτεχνικών κειμένων, την ιταλική φιλολογία από τη σκοπιά της κειμενικής κριτικής, καθώς και μαθήματα σχετικά με τη μετάφραση και τη συνακόλουθη θεωρία της. Ενσάρκωσε τον Νίκο Μπελογιάννη στην ταινία «Ο Άνθρωπος με το Γαρύφαλλο».

Για «ένα ανήσυχο πνεύμα, που αγαπά τις προκλήσεις που διευρύνουν τη δημιουργικότητά του», με «πολυσχιδές έργο που εκτείνεται από τη γενική αρθρογραφία στον τύπο, στις μεταφράσεις λογοτεχνικών κειμένων και θεατρικών έργων, έως τις αμιγώς επιστημονικές δημοσιεύσεις και τις συμμετοχές σε πολυάριθμα συνέδρια, διαλέξεις και σεμινάρια στην Ελλάδα και το εξωτερικό», μίλησε ο πρύτανης του ΑΠΘ καθηγητής Νίκος Παπαϊωάννου, προσφωνώντας τον κ. Γκικόπουλο, στην τελετή, όπου του επιδόθηκε τόμος που εκδόθηκε προς τιμήν του και σε αναγνώριση της προσφοράς του στο Αριστοτέλειο και στις ανθρωπιστικές σπουδές.

«Ο Φοίβος Γκικόπουλος εργάστηκε όσο κανείς για να έλθει η νέα εποχή με τις ευκαιρίες και τους κινδύνους της. Και το έκανε χωρίς ποτέ να προσχωρήσει ο ίδιος στο κύριο ρεύμα αυτής της εποχής. Παρέμεινε πάνω από όλα ένας ερευνητής και ένας δάσκαλος. Εκείνο το πολύ ανθεκτικό είδος ακαδημαϊκού ανθρώπου που θα συνεχίσει να αποτελεί τον αμετάλλακτο πυρήνα κάθε αληθινού Πανεπιστημίου για πάντα», επισήμανε ο κ. Παπαϊωάννου καταλήγοντας ότι «είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι που επιστήμονες, πανεπιστημιακοί δάσκαλοι όπως ο κ. Γκικόπουλος έχουν περάσει από τα αμφιθέατρα του Πανεπιστημίου μας».

Ο κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, Κωνσταντίνος Μπίκος μίλησε για την παρακαταθήκη του κ. Γκικόπουλου στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ και τη συνεισφορά του μέσα από τη θητεία του στις διοικητικές θέσεις που υπηρέτησε, αναφερόμενος μεταξύ άλλων στην πρωτοβουλία επιτιμοποίησης του βραβευμένου με Όσκαρ Ιταλού σκηνοθέτη και ηθοποιού Ρομπέρτο Μπενίνι. 

Για τον τιμώμενο μίλησαν επίσης η πρόεδρος του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΑΠΘ Ελένη Λεονταρίδη, ο καθηγητής του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΕΚΠΑ Ιωάννης Τσόλκας, ο ομ. καθηγητής της Φιλοσοφικής ΑΠΘ Δημήτρης Μαυροσκούφης, η ομ. καθηγήτρια της ΝΟΠΕ ΑΠΘ Γιάννα Καρύμπαλη – Τσίπτσιου, η καθηγήτρια του Τμήματος Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΑΠΘ Αγγελική Κοιλιάρη, η αν. Καθηγήτρια του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΑΠΘ Ευδοκία Μελεζιάδου και η καθηγήτρια του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΑΠΘ Κωνσταντίνα Γερ. Ευαγγέλου.

Σμαρώ Αβραμίδου