Η κοινωνία είναι ένα κύμα. Το κύμα προχωράει μπροστά, αλλά το νερό από το οποίο αποτελείται, όχι. - Ralph Waldo Emerson  (1803-1884), Αμερικανός φιλόσοφος

Οι πληγές από την πανδημία ίσως να υποχωρήσουν ταχύτερα απ’ό,τι νομίζουμε

6 Ιουλίου, 2020

Το τυροκομείο της γειτονιάς μου, που έχει μετατραπεί σε κατάστημα τροφίμων, παρέμεινε ανοιχτό στη διάρκεια της καραντίνας. Ο ιδιοκτήτης μου είπε ότι κάτι καινούργιο και περίεργο έχει αρχίσει να συμβαίνει. Πελάτες που δεν είχε δει από τον Μάρτιο, καθώς απέφευγαν την ανθρώπινη επαφή, έχουν αρχίσει να επανεμφανίζονται. Αλλά δεν τηρούν τους κανόνες της φυσικής επαφής. Για την ακρίβεια, δεν ξέρουν καθόλου πώς να συμπεριφερθούν.

Αλλά μήπως ξέρουμε εμείς; Ολοι πειραματιζόμαστε. Μερικοί κυκλοφορούν χωρίς μάσκα, βήχουν, φταρνίζονται, σφίγγουν χέρια. Αλλοι έχουν καταληφθεί από παράνοια. «Μείνε σε απόσταση δύο μέτρων από μένα! Βγες στον δρόμο!» φώναζε τις προάλλες ένας τύπος σε μια έκπληκτη γυναίκα που έκανε τζόγκινγκ.

Tέτοιες σκηνές μάς υπενθυμίζουν ότι η πανδημία είναι πολύ περισσότερα πράγματα από τις οδηγίες που μας δίνουν οι κυβερνήσεις. Ο καθένας από μας έχει τη δική του άποψη για το τι είναι ασφαλές. Τα συναισθήματα αυτά έχουν διαμορφώσει το τόξο της πανδημίας. Θα διαμορφώσουν και την πορεία της ανάκαμψης.

Σκεφτείτε τις συνέπειες της καραντίνας. Η κοινή λογική λέει ότι έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στην υποχώρηση του ιού, αλλά δεν ήταν ο μόνος παράγων. Το πλύσιμο των χεριών, η αποφυγή της χειραψίας και η δουλειά από το σπίτι άρχισαν πριν αποφασιστεί ο εγκλεισμός.

Μια μελέτη των οικονομολόγων Οσταν Γκούλσμπι και Τσαντ Σάιβερσον αποπειράται να κάνει διάκριση ανάμεσα στα εθελοντικά και τα υποχρεωτικά μέτρα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Ιλινόι, για παράδειγμα, επέβαλε περιορισμούς πριν από το Γουισκόνσιν. Χρησιμοποιώντας στοιχεία από κινητά τηλέφωνα, οι ερευνητές μελέτησαν τις δραστηριότητες και στις δύο πλευρές αυτής της διαχωριστικής γραμμής. Ο στόχος τους ήταν να δουν σε τι ποσοστό ο εγκλεισμός ήταν εθελοντικός.

Η απάντηση: σε μεγάλο. «Η συνολική κυκλοφορία με τα πόδια μειώθηκε κατά περισσότερες από 60 ποσοστιαίες μονάδες», γράφουν. «Οι νομικοί περιορισμοί εξηγούν μόνο τις 7 από τις μονάδες αυτές.»

Ανάλογα είναι τα συμπεράσματα από μια σύγκριση της Δανίας, που επέβαλε αυστηρά μέτρα, και της Σουηδίας, που ήταν πιο χαλαρή. Οι συνολικές δαπάνες μειώθηκαν κατά 29% στη Δανία και κατά 25% στη Σουηδία. Αυτό σημαίνει ότι εθελοντικά μέτρα ευθύνονται για μεγάλο μέρος της ζημιάς στην οικονομία – και, όπως είναι φυσικό, ευθύνονται επίσης για τα οφέλη στην υγεία.

Το βασικό μήνυμα είναι σημαντικό. Οι άνθρωποι δεν κλείστηκαν σπίτι μόνο επειδή τους το είπαν οι κυβερνήσεις. Αντιστοίχως λοιπόν, το γεγονός ότι τα ψώνια είναι και πάλι νόμιμα δεν σημαίνει ότι ο κόσμος θα τρέξει στα καταστήματα.

Στη Γερμανία το έκαναν: οι Γερμανοί ξόδεψαν περισσότερα χρήματα τον Μάιο του 2020 απ’όσα τον Μάιο του 2019, πράγμα που δείχνει όχι μόνο ότι επισκέφθηκαν τα καταστήματα αλλά ότι ήθελαν και να αντισταθμίσουν τον χαμένο χρόνο. Αυτό είναι ενθαρρυντικό, αλλά μέχρι έναν βαθμό. Η Γερμανία έβγαλε σχετικά καλά την κρίση: είχε λιγότερους από 10.000 επιπλέον θανάτους, σε σύγκριση με 25.000 στη Γαλλία, 50.000 στην Ιταλία και Ισπανία, και πάνω από 65.000 στη Βρετανία. Οι ΗΠΑ έχουν αυτή τη στιγμή κατά μέσο όρο εκατό φορές περισσότερα νέα καθημερινά κρούσματα απ’ όσα η Γερμανία. Ισως οι Γερμανοί αισθάνονται ασφαλείς επειδή είναι ασφαλείς. Αλλά δεν μπορούν να πουν όλοι το ίδιο.

Θα έχει αυτή η εμπειρία μια μόνιμη επίπτωση στον τρόπο που σκεφτόμαστε;

Ισως. Μια καινούργια μελέτη των καθηγητών Μαλμεντιέ και Λέσλι Σενγκ Σεν δείχνει ότι οι περίοδοι ύφεσης διαμορφώνουν τη συμπεριφορά των καταναλωτών για πολύ καιρό αφού έχουν περάσει. Ανθρωποι που έχουν ζήσει περιόδους υψηλής ανεργίας εξοικονομούν καλού-κακού περισσότερο και συγκεντρώνουν χρήματα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερες επενδύσεις, μπορεί και όχι.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι διδασκόμαστε από τις πικρές μας εμπειρίες. Εχουμε όμως την τάση και να ξεχνάμε. Την πανδημία θα τη θυμόμαστε για καιρό, αλλά ο πόνος θα απαλυνθεί. Η καθημερινή ζωή το 2022 θα μοιάζει πολύ με το 2018. Οι πληγές δεν επουλώνονται, αλλά υποχωρούν.

 

(*) Ο Τιμ Χάρφορντ είναι αρθρογράφος των Financial Times

 

(Πηγή: Financial Times)

 

ΜΜΗ

 

Read previous post:
Στην Άγκυρα σήμερα και αύριο ο Ζ. Μπορέλ

Οι πρόσφατες εξελίξεις και οι εντάσεις του τελευταίου διαστήματος αναμένεται να συζητηθούν κατά την επίσκεψη του ύπατου εκπροσώπου Εξωτερικών Υποθέσεων...

Close