Η Ποιότητα καθορίζεται από το βάθος στο οποίο το έργο ενσωματώνει τις εναλλακτικές επιλογές και κυριαρχεί σε αυτές. Theodore Adorno, 1903-1969, Γερμανός φιλόσοφος

“Λογοτεχνία και Θεσσαλονίκη”, στη 15η ΔΕΒ-Θ

7 Μαΐου, 2018

Συνθέτει το… ομολογουμένως πολυπληθές σύμπαν των λογοτεχνών της Θεσσαλονίκης τη δική του “Σχολή”; Αν και απαντημένο πολλάκις -“λυμένο” προ 50ετίας και πλέον το θέσφατο ή απλώς “εύρημα” περί “Σχολής Θεσσαλονίκης” στη  λογοτεχνία- το ζήτημα επανήλθε ως θεματική στην ενότητα “Λογοτεχνία και μνήμη” της 15ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου, που φιλοξενήθηκε στη Θεσσαλονίκη. 
Αποτέλεσε, μάλιστα, το θέμα πάνδημης τιμητικής εκδήλωσης και  συζήτησης με τίτλο “Λογοτεχνία και Θεσσαλονίκη”, που διοργανώθηκε στη χθεσινοβραδινή εκπνοή της έκθεσης, με αφορμή τις επετείους γέννησης και αποδημίας τριών εμβληματικών λογοτεχνών -εκ των φερόμενων ως εκπροσώπων της “Σχολής Θεσσαλονίκης” (110 χρόνια από τη γέννηση και 25 από τον θάνατο του Νίκου – Γαβριήλ Πεντζίκη, 20 χρόνια από τον θάνατο της ποιήτριας αδελφής του Ζωής Καρέλλη και 90 από τη γέννηση και 15 από τον θάνατο του Ηλία Πετρόπουλου).
“Σχολή Θεσσαλονίκης” στη σύγχρονη νεοελληνική λογοτεχνική παραγωγή, δεν υπάρχει. Κοινή λογοτεχνική παράδοση, ναι. Το φαινόμενο της Θεσσαλονίκης προβλημάτιζε τη φιλολογική και λογοτεχνική κοινότητα, λόγω της πλούσιας λογοτεχνικής της παραγωγής, που καθορίζει τις εξελίξεις στη λογοτεχνία” υποστήριξε η εκ των εισηγητών της εκδήλωσης – καθηγήτρια του Παιδαγωγικού τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης στο ΑΠΘ Βενετία Αποστολίδου, αναλύοντας μάλλον ψύχραιμα τα συνεκτικά στοιχεία (ροπή προς τον μοντερνισμό, έλλειψη σύνδεσης με την υπόλοιπη λογοτεχνική παράδοση, “απομόνωση” από το λογοτεχνικό “σύστημα” του αθηναϊκού κέντρου και λογοτεχνική συσπείρωση της πόλης), που δημιούργησαν προ δεκαετιών αυτή τη “λογοτεχνική ενότητα”, για να καταλήξει πως “η λογοτεχνική παραγωγή των Θεσσαλονικέων δημιουργών, τελικά, ενσωματώθηκε στην ενιαία νεοελληνική λογοτεχνία χωρίς αυτό βεβαίως να σημαίνει ότι δεν είναι διακριτή”.
Η περίφημη ομοδοποίηση ομάδας λογοτεχνών, που ζούσαν και έγραφαν στη Θεσσαλονίκη την εποχή του μεσοπολέμου και είχαν συσπειρωθεί πέριξ του περιοδικού “Μακεδονικές ημέρες”, που εξέδιδε από το 1932 ο λογοτέχνης Στέλιος Ξεφλούδας. Σε αντίθεση με την αθηναϊκή γενιά του ’30 και το αστικό της μυθιστόρημα, η ομάδα των συγγραφέων που είχαν ως κέντρο τη Θεσσαλονίκη (και βρισκόταν εκτός του αθηναϊκού λογοτεχνικού συστήματος ( Γ.Θ. Βαφόπουλος, Ν.Γ. Πεντζίκης, Τάκης Βαρβιτσιώτη, Αλκιβιάδης Γιαννόπουλος και  Γιώργος Θέμελης), αδιαφόρησαν πλήρως για την ακριβή αναπαράσταση της πραγματικότητας αλλά και τη διατήρηση της παράδοσης και έδωσαν τις δικές τους εσωστρεφείς αποχρώσεις στα έργα του, όπου επικρατεί η έκφραση σκέψεων και συναισθημάτων, σε μια αδιάκοπη ροή -που χαρακτηρίστηκε ως “εσωτερικός μονόλογος»-  βασικό χαρακτηριστικό της λεγόμενης «Σχολής Θεσσαλονίκης» στη λογοτεχνία.
Ενδεικτικά αποσπάσματα από έργα -“αμαρτήματα του πατρός μου”,  όπως τα χαρακτήρισε- διάβασε (αντί εισήγησης) ο Γαβριήλ -Νικολάου Πεντζίκης, γιος του “βυζαντινού” Γ-Ν.Πεντζίκη, ενώ για τον “διδακτικό δαρβινισμό” που εφάρμοσε στην περίπτωση του Ηλία Πετρόπουλου ο Ν-Γ-Πεντζίκης, μίλησε ο “Αθηναίος” -όπως ο ίδιος αυτοχαρακτηρίστηκε-  εκδότης του Ηλία Πετρόπουλου, Κώστας Σταμάτης, εντοπίζοντας στο έργο (γραπτό και προφορικό του Πεντζίκη) τη “διαρκή μνήμη της πόλης με το ενιαίο ρωμαϊκό -βυζαντινό- οθωμανικό παρελθόν” και χαρακτηρίζοντάς την ως “πόλη σε διαρκή επισκόπηση”, που δυσκολεύεται να κατανοήσει ο Αθηναίος αναγνώστης.
Κατηγορηματικά αρνητικός στη σύγχρονη συγγραφική σύνδεση των δημιουργών της πόλης υπήρξε ο συγγραφέας Γιώργος Σκαμπαρδώνης, χαρακτηρίζοντάς την απολύτως αυθαίρετη.
“Δεν υπάρχει ενιαία Θεσσαλονίκη. Το πλέον σημαντικό είναι η ιδιοπροσωπία και η ιδιοσυχνότητα, το ατομικό σύμπαν του λογοτέχνη. Ας τελειώνει κάποτε αυτή η εμμονή με τη Θεσσαλονίκη. Το πλέον σημαντικό είναι ο σπινθηρισμός ανάμεσα στο υπάρχον και το υποκείμενο που το εκλαμβάνει”.
Β. Χαρισοπούλου
Το ΑΠΕ-ΜΠΕ ήταν χορηγός επικοινωνίας της 15ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης και συμμετείχε με δικό του περίπτερο, στο οποίο παρουσιάστηκαν το νέο τεύχος του περιοδικού «Πρακτορείο» αφιερωμένο στη 15η ΔΕΒΘ και οι ειδησεογραφικές υπηρεσίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ.
 

Περισσότερα στη κατηγορία Ρεπορτάζ
“Λογοτεχνία και Θεσσαλονίκη”, στη 15η ΔΕΒ-Θ

Συνθέτει το...

Close