Η διασπορά είναι μια προστασία ενάντια στην άγνοια. Δεν έχει πολύ νόημα για αυτούς που ξέρουν τι κάνουν. - Warren Buffet

Γλωσσικά “ταμπού” και γλωσσικά-πνευματικά κληροδοτήματα

20 Απριλίου, 2018

-Υπάρχουν λέξεις “ταμπού” και πόσο αυτές καθορίζουν τη διαμόρφωση της ίδιας της γλώσσας;
-Είναι πόλεμος το ποδόσφαιρο και πόσο επικίνδυνο μπορεί να γίνει το παιχνίδι, όταν χρησιμοποιηθεί για την τόνωση της εθνικής ταυτότητας και τη στήριξη της κυρίαρχης ιδεολογίας;
-Είναι μόνο τα τουρκικά σίριαλ που προβάλλονται τα τελευταία δέκα χρόνια στα αλβανικά κανάλια, που “έφεραν” την τουρκική γλώσσα και τον τουρκικό πολιτισμό στην πρώτη θέση επιλογών των Αλβανών πολιτών;
-“Μιλούσαν” ή “μίλαγαν”, “ερχόσαντε”, “ερχόνταν” ή “έρχονταν”; Πόσο επηρεάζουν τη γλώσσα των Ελλήνων του εξωτερικού (όπου συνυπάρχουν Έλληνες από διαφορετικές περιοχές) τα γλωσσικά μορφήματα της χρήσης του παρατατικού -ενδεικτικά της γεωγραφικής προέλευσης των ομιλούντων;
-Δημιουργεί η γλώσσα των τηλεοπτικών  σίριαλ έμφυλες ταυτότητες;
-Το “σωστό” είναι η δικηγόρος ή η δικηγορίνα, η γιατρός ή η γιατρίνα; Και πόσο οι τύποι με το  αρσενικό επίθημα (η δικηγόρος, η βουλευτής) “προτιμώνται” καθώς φαίνεται να χαρακτηρίζονται από επισημότητα, λογιότητα, και να συνδέονται με την εικόνα κύρους που η κοινωνία έχει ταυτίσει με την καθαρεύουσα, ενώ οι τύποι με θηλυκό επίθημα (δικηγορίνα, βουλευτίνα) φέρουν τα αντίθετα χαρακτηριστικά;
-“Φαίνεται” ο …γλωσσικά ανασφαλής διορθωτής; Και πόσο η υπερδιόρθωση κειμένων προσφέρει ενδείξεις για το μορφωτικό status των χρηστών που χαρακτηρίζονται από γλωσσική ανασφάλεια;
-Λέμε η …αυριανή (21η Απριλίου) “μαύρη επέτειος”. Ή …”σου δίνω το πράσινο φως”; Αν το μεταφράζαμε “ακριβώς” στα αγγλικά ή στα πορτογαλικά θα “έδινε” την ίδια έννοια ή οι λέξεις και τα χρώματα είναι στοιχεία γνώσης πολιτισμικά εξαρτώμενα; Το … “POLΥCHROMO- πολύγλωσσο ηλεκτρονικό λεξικό χρωματικών εκφράσεων που κωδικοποιεί και κατηγοριοποιεί τα χρώματα στις γλώσσες και τις εννοιολογικές προεκτάσεις τους, ίσως δώσει τη λύση…
-Χρησιμοποιούνται στο Ελληνικό Κοινοβούλιο επιθετικές και τραυματικές για την εικόνα της/του αντιπάλου επιθετικές εκφορές, προσωπικοί χαρακτηρισμοί ή ακόμα και ύβρεις και κατά πόσο η ρητορική της πολιτικής αντιπαράθεσης, οι λεκτικές επιθέσεις και οι προσβλητικές για την προσωπικότητα ομιλητριών και ομιλητών επιλογές αποτελούν συνηθισμένη επιλογή και δημιουργούν εξαιρετικά ανταγωνιστικά κοινοβουλευτικά συστήματα, όπως το ελληνικό;
Τα παραπάνω και δεκάδες άλλα άκρως “γοητευτικά” για τους χρήστες και μελετητές της γλώσσας ζητήματα αναλύουν οι ειδικοί επιστήμονες στην 39η Συνάντηση Εργασίας (αφιερωμένη στη μνήμη του κορυφαίου Έλληνα γλωσσολόγου Μιχάλη Σετάτου (1929-2017) που διοργανώνει από χθες μέχρι και αύριο (Σάββατο) με πολλαπλές συνεδρίες στο ΑΠΘ, ο Τομέας Γλωσσολογίας του Τμήματος Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
“Η απόφαση του Τομέα να αφιερώσει την 39η Συνάντηση Εργασίας στη μνήμη του Μιχάλη Σετάτου (1929-2017) συνδέεται αφενός με την αποτίμηση της συνολικής προσφοράς του στη ελληνική γλωσσολογία, αφού γίνεται γενικά αποδεκτό ότι ο εκλιπών είναι ο εισηγητής της σύγχρονης γλωσσολογίας στη χώρα μας, και αφετέρου με την αναγνώριση του γεγονότος ότι ο Τομέας Γλωσσολογίας του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ, με το εύρος των αντικειμένων και την πολυφωνία που τον διακρίνει, είναι σε μεγάλο βαθμό δικό του δημιούργημα” λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διευθυντής του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών και μέλος της οργανωτικής επιτροπής της συνάντησης Γιώργος Παπαναστασίου. 
Το αντίδωρο του γλωσσολόγου Μιχάλη Σετάτου
Το … “αντίδωρο” του τιμώμενου “στάλθηκε” μόλις χθες στην εναρκτήρια τελετή του συνεδρίου.
Ο εκλιπών μόλις πέρσι (στις 3 Ιουλίου 2017) κορυφαίος Έλληνας γλωσσολόγος, Ομότιμος Καθηγητής του ΑΠΘ και μέλος, για 44 χρόνια, του Διοικητικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών, Μιχάλη Σετάτος κληροδοτεί στο Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών του ΑΠΘ την ακίνητη περιουσία που κατέχει μαζί με την αδελφή του, ορίζοντας αυτή να περιέλθει στο Ίδρυμα μετά τον θάνατο της αδελφής του, την οποία μάλιστα προτρέπει να κάνει το ίδιο.
Επίσης, ο Μιχάλης Σετάτος κληροδοτεί στο Ινστιτούτο τη μοναδική σε πλούτο και εύρος βιβλιοθήκη του, αποτελούμενη από χιλιάδες βιβλία: «Από την κινητή περιουσία μου αφήνω τα βιβλία μου στο Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη, πλην των αγγλικών και γαλλικών κειμένων λογοτεχνίας, όπως και των ελληνικών λογοτεχνικών κειμένων που η αδελφή μου θα θελήσει να κρατήσει όσο ζει. Τα υπόλοιπα δηλ. γλωσσολογικά, σημειολογικά, πολιτισμικής ανθρωπολογίας, θεωρίας της λογοτεχνίας, φιλοσοφικά, κοινωνιολογικά, ψυχολογικά, επιστημολογίας και θεωρητικά θετικών επιστημών, θρησκειολογικά, ιστορικά και θεωρίας της ιστορίας, περιέρχονται στο Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη, όπως και τα λογοτεχνικά και μη, σε ποικίλες γλώσσες: αρχαία ελληνικά και λατινικά, ινδοευρωπαϊκών γλωσσών παλαιών και νέων, σημιτικών γλωσσών, ουραλοαλταϊκών γλωσσών, κινεζικά, ιαπωνικά κτλ».
Στο Ινστιτούτο περιέρχεται, επίσης, ύστερα από επιθυμία του, με τη σύμφωνη γνώμη της αδελφής του, και το αρχείο του, φυσικό και ηλεκτρονικό, με μια εκατοντάδα αδημοσίευτα άρθρα, τα περισσότερα από αυτά ολοκληρωμένα, η δημοσίευση των οποίων αποτελεί για το Ίδρυμα αυτονόητο αλλά και επιθυμητό καθήκον. Ήδη στον ιστότοπο του Ινστιτούτου (ins.phil.auth.gr) ετοιμάζεται μια ιστοσελίδα που θα φιλοξενήσει όλα τα δημοσιευμένα του κείμενα, με ελεύθερη πρόσβαση στον καθένα, για να γίνουν γνωστά σε όσο το δυνατόν ευρύτερο κοινό. Οι ενέργειες για τη μεταφορά του αρχείου έχουν ξεκινήσει και θα ακολουθηθούν από τη μεταφορά και την αξιοποίηση της βιβλιοθήκης.
Ο πρύτανης του ΑΠΘ, καθηγητής Περικλής Α. Μήτκας, πληροφορούμενος το γεγονός, αναφέρθηκε στην «αξία και το μεγαλείο του ανδρός και στη σπουδαιότητα του κληροδοτήματος για το ΙΝΣ, τη Φιλοσοφική Σχολή και το ΑΠΘ», ενώ ο διευθυντής του Ινστιτούτου Γιώργος Παπαναστασίου δήλωσε σχετικά: “Το μέγεθος και η σημασία της συγκινητικής αυτής γενναιοδωρίας, της απλοχεριάς του Μιχάλη Σετάτου και της αδερφής του Ελένης, δεν είναι δυνατόν να αποτιμηθεί σήμερα. Η κίνησή τους αυτή δίκαια πρέπει να συγκριθεί με την ανάλογη του ίδιου του Μανόλη Τριανταφυλλίδη, που με τη διαθήκη του ίδρυσε το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών το 1959. Μόνο με απόλυτο δέος και με τον ύψιστο σεβασμό μπορεί κανείς να αντιμετωπίσει πράξεις όπως αυτές, που αποκαλύπτουν μια ανιδιοτέλεια συνυφασμένη με μια απλότητα και μια φυσικότητα, οι οποίες μαρτυρούν πολλά για την ποιότητα των ανθρώπων που τις αποφάσισαν”.
Β. Χαρισοπούλου
 

Περισσότερα στη κατηγορία Ρεπορτάζ
Ένας νεκρός και ένας τραυματίας από εκτροπή ΙΧ στη Γρίτσα Λιτοχώρου

Τροχαίο με ένα νεκρό και έναν τραυματία συνέβη στις 03.30 τα ξημερώματα στο ύψος του ανισόπεδου κόμβου Γρίτσας Λιτοχώρου στην...

Close