Όπως το έδαφος, όσο και αν είναι γόνιμο, αδυνατεί να παράγει κάτι δίχως καλλιέργεια, έτσι και ο νους του ανθρώπου: δίχως την εκπαίδευση αδυνατεί να δώσει τους αναμενόμενους καρπούς. Πλούταρχος, 47-120 μ.Χ.  Αρχαίος Έλληνας ιστορικός

Έντονη ανησυχία του ΓΓ της EFJ για τους “πολύ επικίνδυνους νόμους” των κυβερνήσεων για τα fake news

20 Απριλίου, 2018

Την έντονη ανησυχία του για τους “πολύ επικίνδυνους νόμους” που εφαρμόζουν κυβερνήσεις ανά την Ευρώπη και τον κόσμο, προκειμένου να αντιμετωπίσουν την παραπληροφόρηση και τα fake news, εξέφρασε σήμερα ο γενικός γραμματέας της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων, Ρικάρντο Γκουτιέρες (Ricardo Guttierez), σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του σε εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη, επισημαίνοντας ότι η λογοκρισία “δεν είναι από πολλές απόψεις ο σωστός τρόπος (για τη διαχείριση του φαινομένου)” και ότι δεν ανήκει στο πεδίο αρμοδιότητας των κυβερνήσεων να αποφασίζουν τι είναι αλήθεια και τι όχι.

Ενδεικτικά ανέφερε τον νόμο ενάντια στη ρητορική του μίσους στο Facebook στη Γερμανία, το σχέδιο νόμου για τα fake news στη Γαλλία και το σύστημα του “κόκκινου κουμπιού” στην Ιταλία (αναφορά ψευδών ειδήσεων στην αστυνομία), επισημαίνοντας ότι τέτοια κυβερνητικά μέτρα υπονομεύουν την ελευθερία του λόγου κατά τρόπο δυσανάλογο και πολύ επικίνδυνο. “Κατά τη γνώμη μου, το καλύτερο αντίδοτο απέναντι στην παραπληροφόρηση είναι η ποιοτική, ηθικά συνεπής δημοσιογραφία και η παιδεία στα μέσα” είπε ο κ.Γκουτιέρες, στο μήνυμά του στην ημερίδα της Αντιπροσωπείας του Ιδρύματος Konrad Adenauer στην Ελλάδα, της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Μακεδονίας- Θράκης (ΕΣΗΕΜ-Θ) και του Τμήματος Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας του ΑΠΘ.

Ο κ.Γκουτιέρες, ένας από τους 30 ανθρώπους που μετέχουν στην Ομάδα Εμπειρογνωμώνων Υψηλού Επιπέδου για τις Ψευδείς Ειδήσεις και την Παραπληροφόρηση στο Διαδίκτυο, την οποία συγκρότησε η Κομισιόν, πρόσθεσε: “Τα συμπεράσματα της τελευταίας μας έρευνας στην Κομισιόν είναι πολύ ξεκάθαρα: δεν χρειαζόμαστε νέους περιοριστικούς ή κατασταλτικούς νόμους ενάντια στην παραπληροφόρηση. Η λογοκρισία από πολλές απόψεις δεν είναι ο σωστός τρόπος. Είναι αναποτελεσματική, αντιπαραγωγική και επικίνδυνη για τη δημοκρατία. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι περισσότερη υποστήριξη στους δημοσιογράφους και ποιοτική δημοσιογραφία. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι περισσότερες προσπάθειες στην εκπαίδευση: κριτική παιδεία στα Μέσα για όλους. Όχι μόνο για τα παιδιά. Ελπίζω ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αποφύγει τον κίνδυνο της υπερρύθμισης και της υπερβολικής νομοθέτησης”.

Την επόμενη Πέμπτη, σημείωσε, η Κομισιόν θα ανακοινώσει τις πολιτικές της για την παραπληροφόρηση. “Ας ελπίσουμε ότι η Επιτροπή θα ασκήσει πιέσεις στα κράτη – μέλη, για να κάνουν περισσότερα σχετικά με την υποστήριξη ενός βιώσιμου μιντιακού οικοσυστήματος. Επίσης ότι θα ασκήσει πιέσεις στα κράτη για να προωθήσουν κριτική παιδεία στα Μέσα για όλους. Η παραπληροφόρηση δεν είναι απλώς πρόκληση για τον κλάδο των μέσων ενημέρωσης. Είναι πρόκληση για τη δημοκρατία” κατέληξε.

Απευθύνοντας χαιρετισμό στην εκδήλωση, ο αντιπρόεδρος της ΕΣΗΕΜΘ, Γιάννης Βοϊτσίδης, επισήμανε ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για τους δημοσιογράφους και τα ΜΜΕ σήμερα είναι η αποκατάσταση της σχέσης εμπιστοσύνης με το κοινό, το οποίο θα πρέπει επίσης να εξοπλιστεί με εφόδια για την καλύτερη κατανόηση και αξιολόγηση των ειδήσεων. “Ο σύγχρονος πολίτης πρέπει να αποκτήσει εργαλεία που τον καθιστούν κριτικό αποδέκτη των πληροφοριών, δεδομένου ιδίως ότι στο νέο ψηφιακό περιβάλλον είναι και ο ίδιος παραγωγός ειδήσεων” σημείωσε.

Την ανάγκη ύπαρξης γραμματισμού στα μέσα (media literacy), υπογράμμισε, κατά τον χαιρετισμό του, ο Henri Bohnet, διευθυντής του Ιδρύματος Konrad Adenauer στην Ελλάδα, επισημαίνοντας ότι υπό τη σημερινή συνεχή ροή πληροφορίας, οι πολίτες συχνά κατακλύζονται από τέτοιο όγκο ειδήσεων, που είναι δύσκολο να καταλάβουν τι είναι σωστό και τι είναι λάθος. Γι΄ αυτό άλλωστε, πολλοί στρέφονται στον στενό (οικογενειακό και φιλικό) κύκλο, για να βοηθηθούν να αξιολογήσουν μια πληροφορία, σε μια εποχή που ο λαϊκισμός και οι θεωρίες συνωμοσίας γίνονται ευκολότερα πιστευτές. Την καταλυτική σημασία του γραμματισμού στα μέσα επισήμανε και ο επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας του ΑΠΘ, Νίκος Παναγιώτου.

Η προκατάληψη σημαντικότερος παράγοντας από τη διαπλοκή στη γέννηση fake news

Τη σπουδή πάνω στην προκατάληψη “έδειξε” η δημοσιογράφος Σίσσυ Αλωνιστιώτου, διευθύντρια του Media Literacy Institute, ώς τον νούμερο ένα παράγοντα για την αντιμετώπιση των fake news. “Οι προκαταλήψεις είναι αυτές που καθορίζουν σε πολύ μεγάλο βαθμό την άσκηση του δημοσιογραφικού επαγγέλματος και τις θέσεις του κοινού (…)” σημείωσε και πρόσθεσε ότι η προκατάληψη του δημοσιογράφου είναι πολύ πιο σημαντικός παράγοντας από αυτή την άποψη, από ό,τι η απατεωνία, ή η διαπλοκή για τις οποίες συχνά κατηγορούνται οι δημοσιογράφοι. “Είναι πολύ εύκολο ένας δημοσιογράφος, χωρίς να έχει κανένα θέμα, καμία πρόθεση, να πέσει θύμα των δικών του προκαταλήψεων, της δικής του άγνοιας” σημείωσε. Η ίδια, επισήμανε, ότι οι περισσότεροι δημοσιογράφοι – και οι ενώσεις τους – έχουν ξεχάσει το δεοντολογικό πλαίσιο άσκησης των δημοσιογραφικών καθηκόντων, ενώ υπογράμμισε το αλληλένδετο της εκπαίδευσης κοινού και δημοσιογράφων.

Δεν υπάρχει προστασία καταναλωτών για τις “χαλασμένες” ειδήσεις

Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι ενώ ο πολίτης είναι ανά πάσα στιγμή σε θέση να αντιληφθεί ότι π.χ., ένα γιαούρτι είναι χαλασμένο, και να μην το καταναλώσει, ή να καταφύγει στην προστασία καταναλωτών, δεν μπορεί να προστατευτεί με την ίδια ευκολία από μια “χαλασμένη είδηση”. “Δεν ξέρει πώς να προστατευτεί, μόνο να βρίσει και μετά να επιστρέψει πάλι σε μια χαλασμένη είδηση, που θα έχει και πάλι τα χαρακτηριστικά σοβαρής είδησης” σημείωσε, επισημαίνοντας την ανάγκη να μπει μια ατζέντα και μια τάξη στο μιντιακό τοπίο και να γίνει μακροπρόθεσμος σχεδιασμός για την αντιμετώπιση των fake news και της παραπληροφόρησης.

Οι δημοσιογράφοι επιβεβαιώνουν αλήθειες, όχι πραγματικότητες

Κατά τον δημοσιογράφο Θωμά Σιώμο, ο οποίος αναφέρθηκε – μεταξύ άλλων – στη λύση της αυτορρύθμισης και αυτοδέσμευσης των ΜΜΕ και στον “πολύ πιο φιλελεύθερο δρόμο”, που έχει ακολουθήσει η Ευρώπη έναντι των ΗΠΑ στο θέμα της αντιμετώπισης ων fake news, χρειάζεται να γίνει κατανοητό ότι η αλήθεια και η πραγματικότητα είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα: “οι δημοσιογράφοι, όταν ερευνούμε τις ειδήσεις και τις αναλύουμε, πρέπει να έχουμε υπόψη μας τη διαφορά μεταξύ αλήθειας και πραγματικότητας. Η πραγματικότητα είναι κάτι εντελώς υποκειμενικό και δεν μπορεί να διασταυρωθεί. Η αλήθεια αντίθετα μπορεί να διασταυρωθεί και να επιβεβαιωθεί, άρα αυτό που οι δημοσιογράφοι καλούνται να επιβεβαιώσουν δεν είναι μια πραγματικότητα, αλλά μια αλήθεια”.

Ο ίδιος επισήμανε ότι στη μεγάλη στροφή που έκανε το ελληνικό κοινό από την τηλεόραση στο διαδίκτυο η αναζήτηση ειδήσεων είναι η πρώτη και πιο δημοφιλής δραστηριότητα, με ποσοστό 85,9% για το 2016, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της σωστής ενημέρωσης, ενώ πρόσθεσε ότι πλέον υπάρχουν στη διάθεση δημοσιογράφων και κοινού πολλά εργαλεία open source για την επιβεβαίωση της αξιοπιστίας ειδήσεων, φωτογραφιών και βίντεο. Την εκδήλωση συντόνισε ο διοικητικός διευθυντής της ΕΣΗΕΜ-Θ, Γιάννης Κοτσιφός._

Αλεξάνδρα Γούτα

Περισσότερα στη κατηγορία Ρεπορτάζ
Κριτική της ΝΔ στις 23 κυβερνητικές παρεμβάσεις που παρουσίασε το Γραφείο Πρωθυπουργού

«Από τις 23 κυβερνητικές παρεμβάσεις που παρουσίασε το Γραφείο Πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη οι 9 είναι έργα για να τα κάνουμε,...

Close