Διαλεκτική σκέψη είναι η προσπάθεια να διασπάσουμε τον καταναγκασμό της λογικής με τα δικά της μέσα - Τέοντορ Αντόρνο

Πρέσβης Μεξικού: Να εκφράσει η νεολαία την δημιουργική της αμφισβήτηση

16 Οκτώβριος, 2018

 Το διπλωματικό σώμα του Μεξικού μπορεί να περηφανεύεται ότι στην ιστορική πορεία του πάντοτε διέθετε στις τάξεις του πολλά δημιουργικά στελέχη: πρέσβεις είχαν διατελέσει ο μεγάλος ποιητής Οκτάβιο Πας και ο κολοσσιαίος συγγραφέας Κάρλος Φουέντες. Δείγμα μίας τέτοιας ανοιχτοσύνης πνεύματος και της δημιουργικότητας μας προσφέρει και ο νυν πρέσβης του Μεξικού στην Αθήνα Ντανιέλ Ερνάντες-Γιόζεφ, με την πρωτοβουλία του να διοργανώσει –και μάλιστα με σχεδόν μηδενικό προϋπολογισμό– την έκθεση-συνάντηση τεσσάρων Ελλήνων και Μεξικανών καλλιτεχνών στην Αθήνα.

      Οι τέσσερις καλλιτέχνες της «Συνάντησης Νέων Ελλάδας-Μεξικού» δημιούργησαν ισάριθμα εντυπωσιακά έργα γκράφιτι και αστικής τέχνης (ενός είδους καλλιτεχνικής έκφρασης με πλούσια παράδοση στο Μεξικό, εάν σκεφθεί κανείς τη δημιουργία του Ντιέγο Ριβέρα στο Σπίτι του Λαού) στον σταθμό «Ειρήνη» του Ηλεκτρικού, αλλά επίσης φιλοτέχνησαν καλλιτεχνικά και το εξωτερικό ενός τραμ της γραμμής Σύνταγμα-ΣΕΦ, που θα μπορούν να χαίρονται κατά τη διαδρομή του οι φιλότεχνοι και μη.

      Ο κ. Ερνάντες-Γιόζεφ, με αφορμή τα εγκαίνια της έκθεσης στον σταθμό της «Ειρήνης» (ένας σταθμός που επελέγη και για τον συμβολισμό που φέρει το όνομά του) δέχθηκε να μιλήσει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, εξηγώντας όχι μόνον τα πολιτιστικά ελατήρια για την επιλογή και την εκτέλεση αυτού του καλλιτεχνικού γεγονότος, αλλά παράλληλα αναφέρθηκε και στις προοπτικές για σύσφιγξη των πολιτιστικών, αλλά και κοινωνικών σχέσεων, ανάμεσα στις δύο χώρες-κληρονόμους πανάρχαιων πολιτισμών, αλλά και την καλλιτεχνική διαδικασία ως τρόπο αναπροσδιορισμού των σχέσεων ανθρώπου με τον δημόσιο χώρο και ως εποικοδομητικό πεδίο έκφρασης μίας νεολαίας που διεκδικεί τον κόσμο και το μέλλον της.

      Ακολουθεί η συνέντευξη του πρέσβη, στον Γιώργη-Βύρωνα Δάβο:

      Ερ.: Κύριε πρέσβη, ποια ήταν η ιδέα που σας παρακίνησε για να οργανώσετε αυτήν την έκθεση και ποια είναι η σημασία της για τις σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Μεξικού, δύο χώρες με μακραίωνο πολιτισμό και μολονότι απομακρυσμένες γεωγραφικά, με κοινά προβλήματα σε διάφορους τομείς;

      Απ.: Η πρωταρχική ιδέα ήταν η βούληση να σκεφθούμε το μέλλον των σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες, οι νέοι από την Ελλάδα να γνωρίσουν τι κάνουν οι νέοι από το Μεξικό και αντίστοιχα, οι νέοι από το Μεξικό να γνωρίσουν τα πεπραγμένα των Ελλήνων. Τι τους αρέσει, τι τους ανησυχεί, τι τους παρακινεί, τι επιζητούν από το μέλλον του κόσμου. Και κυρίως να εγκαθιδρυθεί μία διάδραση και μία διασύνδεση μεταξύ τους. Συνεπώς, σκεφθήκαμε πως αυτό μπορεί να ξεκινήσει από τους καλλιτέχνες. Γιατί οι καλλιτέχνες δημιουργούν γιατί νιώθουν την ανάγκη να πλάσουν, να εκφράσουν κάτι. Άλλο θέλει να εκφράσει ο Μεξικανός, και κάτι άλλο ο Έλληνας καλλιτέχνης και γι’ αυτό χρειάζεται να διασυνδεθούν για να μπολιάσουν τις απόψεις τους. Και για εμάς στην πρεσβεία η διαδικασία καθαυτή είναι το ίδιο σημαντική με το αποτέλεσμα. Όχι μόνον τα γκράφιτι, αλλά και η διαδικασία για να φθάσουμε προς τη δημιουργία τους. Κι αυτό είναι που προσδοκούσαμε και επιδιώκαμε. Επίσης, αμφότερες οι χώρες, ακριβώς γιατί φέρουν στις πλάτες τους δύο πανάρχαιους πολιτισμούς, έχουν άλλο ένα κοινό στοιχείο: παρακινούμε, ανοίγουμε προοπτικές και ζητάμε από τους νέους να αμφισβητήσουν, να κρίνουν και να αντισταθούν στις εξουσίες, να αμφισβητήσουν τις παραδεδομένες αλήθειες. Αλλά από τη δημιουργική τούτη αμφισβήτηση δεν κινδυνεύουν οι αρχαίες παραδόσεις, τα έθιμα και τα παραδοσιακά ήθη. Απεναντίας, χάρις σε αυτά οι πολιτισμοί επιβεβαιώνονται, συνεχίζουν να ζουν, εξελίσσονται και τούτο το γνωρίζουμε διότι είμαστε πανάρχαιοι πολιτισμοί, είμαστε οι κληρονόμοι αυτών των δύο πανάρχαιων πολιτισμών.

      Ερ.: Επιπλέον, η έκθεση τούτη αποτελεί ίσως μία προσπάθεια για να καταρριφθούν ορισμένα πολιτιστικά, εθνικά, στερεότυπα και εικόνες (είτε εξιδανικευμένες, είτε δαιμονοποίησης) που οι οικονομικές και κοινωνικο-πολιτικές συνθήκες έχουν πλέξει γύρω από τον χαρακτήρα των δύο χωρών;

      Βεβαίως, είναι και γι’ αυτό που θέλαμε να μιλήσουμε. Βλέπει κανείς όταν περπατά στους δρόμους των Εξαρχείων, ή της Πόλης του Μεξικού, τα γκράφιτι και ασυνείδητα σκέπτεται: εγκληματικότητα, βία. Απεναντίας για κάποιους, συγκαταλέγω τον εαυτό μου σ’ αυτούς, αυτό σημαίνει επανάσταση, ιδεολογία, αναρχία –ανεξάρτητα εάν συμφωνεί κάποιος, ή όχι, με τούτες τις ιδέες, το νόημα δεν είναι αυτό. Το νόημα είναι ότι οι ιδέες έχουν ανάγκη να εκφρασθούν και βρίσκουν μ’ αυτόν τον τρόπο έναν χώρο για να το κάνουν.

      Ερ.: Επιπλέον και το Μεξικό έχει μία μακρά παράδοση στα murales, τις νωπογραφίες μεγάλων διαστάσεων και στους δημόσιους χώρους, αλλά και στα γκράφιτι…

      Απ.: Ακριβώς, η επανάσταση εκφράσθηκε μέσα από τα murales.

      Ερ.: Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το γκράφιτι είναι μία λαϊκή έκφραση, μία επαναδιεκδίκηση του δημόσιου χώρου από τις αυστηρά οικονομίστικες κι όχι ακριβώς αστικές του χρήσεις;

      Απ.: Ο δημόσιος χώρος σε όλα τα μήκη και πλάτη είναι το επίπεδο που περνά και ζει ο κόσμος. Είναι οι χώροι που ο κόσμος πηγαίνει για να δει το μήνυμα των καλλιτεχνών, και σε αυτόν τον χώρο χωράνε και πρέπει να υπάρχουν τα πάντα. Δεν είναι ιδιωτικοί, ή κλειστοί χώροι, όπως ένα μουσείο, ή μία γκαλερί, όπου πρέπει κάποιος να πάει ειδικά για να δει κάτι. Εδώ, στον δημόσιο χώρο, κάποιος βρίσκεται ενώπιον του μηνύματος του έργου, ακόμη κι εάν δεν είχε πρόθεση να πάει να το δει. Και τούτη είναι ακόμη μία άλλη μορφή έκφρασης της νεολαίας, που αμφισβητεί την παγιωμένη κοινωνία.

      Ερ.: Επίσης, τούτο το σχέδιο για την έκθεση υλοποιήθηκε σχεδόν χωρίς προϋπολογισμό, αποκλειστικά εκ των ενόντων (με μηδενικό προϋπολογισμό, προσθέτει γελώντας ο πρέσβης). Πώς έγινε τούτο κατορθωτό;

      Απ.: Η πρώτη ιδέα προτάθηκε από μία επιμελήτρια αστικής τέχνης, που βρίσκεται σήμερα εδώ, και μου άρεσε, γιατί επιπλέον ή ίδια είναι Ελληνο-Μεξικάνα, συνεπώς έχει και τις δύο εθνικές συνειδήσεις και φέρει αμφότερα τα πολιτιστικά στίγματα. Μου έφερε την πρόταση και ξεκινήσαμε να βλέπουμε τις εναλλακτικές δυνατότητες που διαθέταμε. Από την αρχή σκεφθήκαμε πως μπορούμε να οργανώσουμε τα πράγματα χωρίς μία δραχμή. Κι έκτοτε τα πράγματα άρχισαν να εξελίσσονται με μόνο διαθέσιμο πόρο τη θέληση, με την προσωπική δουλειά των ενδιαφερομένων –εδώ έχουμε τους χορηγούς μας (της τεκίλας Jose Cuervo, της ελληνικής εταιρείας χρωμάτων Cosmolac, του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού, της Σχολής Καλών Τεχνών, της ΣΤΑΣΥ)– και εν ολίγοις, μπορέσαμε να το φέρουμε εις πέρας χωρίς προϋπολογισμό, ενώνοντας απλώς τις δυνάμεις και τη θέλησή μας.

      Ερ.: Όσον αφορά τις τρέχουσες εξελίξεις, το ίδιο το Μεξικό βρίσκεται ακριβώς στο μεταίχμιο της εξέλιξης του εμπορικού πολέμου (μετά τη συμφωνία του με τις ΗΠΑ και τον Καναδά για το ελεύθερο εμπόριο, αλλά και τη νέα συμφωνία με την Ευρώπη). Ποια είναι η δική σας γνώμη για την κατάσταση που ανοίγεται ενώπιον του κόσμου;

      Απ.: Αναμφίβολα, βρισκόμαστε σε μία παγκόσμια αποφασιστική καμπή, όπου ο κόσμος αλλάζει κι αλλάζει ταχύτατα. Όλοι μας καλούμεθα να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε πού και πώς πηγαίνει ο κόσμος. Θα πρέπει στις προκλήσεις τούτες να προσθέσουμε και τις επιπτώσεις από την κλιματική αλλαγή, την επίπτωση από την αύξηση του επιπέδου εκπαίδευσης των πληθυσμών, που έχει ως αποτέλεσμα να αναδύεται μία νεολαία όλο και καλύτερα κατηρτισμένη, αλλά που τις προσφέρονται όλο και λιγότερες ευκαιρίες. Αυτό που μπορούμε να το δούμε και στην Ελλάδα, αλλά και σε κάποιο βαθμό και σε όλον τον κόσμο, διαπιστώνουμε ότι διαρκώς έχουμε μία όλο και καλύτερα προετοιμασμένη νεολαία, αλλά με λιγότερες ευκαιρίες. Που δεν είχε τις ευκαιρίες που είχε η δική μας γενιά. Σε τούτον τον ραγδαία εξελισσόμενο κόσμο αυτό είναι που αξίζει να καθίσουμε και να στοχασθούμε. Και η σκέψη που πρέπει να προτάξουμε είναι το πώς θα μπορέσουμε να το κάνουμε αυτό πράξη. Όχι μόνον να στοχαζόμαστε τα πράγματα, αλλά ταυτόχρονα και να τα κάνουμε πράξη. Και τούτο ακριβώς καταδεικνύουν με το έργο τους αυτοί οι καλλιτέχνες.

      Ερ.: Το Μεξικό βρίσκεται επίσης ενώπιον μίας νέας πραγματικότητας και μίας θετικής πρόκλησης για το μέλλον του, μετά την εκλογή του Ομπραδόρ στην προεδρία…

      Απ.: Ακριβώς, η εξέλιξη αυτή απέδειξε τη δύναμη της δημοκρατίας στο Μεξικό. Η ειρηνική πολιτική αλλαγή, ξαναθέτει το Μεξικό στον χάρτη των ουσιαστικών αλλαγών και των μεγάλων στόχων σε παγκόσμιο επίπεδο, όπως αυτούς που αφορούν τις κοινωνικές ανισότητες, την άνιση κατανομή του πλούτου, τη συγκέντρωση των κεφαλαίων, το κράτος δικαίου, τη μάχη κατά της διαφθοράς, τη βία. Όλα τούτα είναι θέματα που απασχολούσαν τους Μεξικανούς ψηφοφόρους, που τώρα έχουν εναποθέσει τεράστιες ελπίδες για μία αλλαγή.

      Ερ.: Και οι δυνατότητες για μία στενότερη συνεργασία με την Ελλάδα, ποιες είναι;

      Απ.: Πιστεύω πως η ιδέα για την εκδήλωση τούτη κινείται προς αυτήν την κατεύθυνση. Να ανακαλύψουμε ποιος είναι ο πραγματικός χώρος, όχι κάποιο επινοημένο επίπεδο από τις κυβερνήσεις, ανάμεσα στους δύο λαούς για να μπορέσουμε να συσφίξουμε τις σχέσεις μας, διότι ενωμένοι μπορούμε να επιτύχουμε πολλά. Και αυτό θα πρέπει να είναι ικανός να το εκφράσει ο ίδιος ο κόσμος, ο λαός και στις δύο χώρες. Δεν μπορούμε να το επιβάλλουμε από πάνω προς τα κάτω, οι κυβερνήσεις στον λαό. Και θεωρώ πως η παρούσα εμπειρία μας το αποδεικνύει.

Read previous post:
Σίλντενφελντ: «Λάθος η συμπεριφορά του Μπίσκαν»

Η διοίκηση της Ανόρθωσης είχε έρθει σε συμφωνία με τον Ιγκόρ Μπίσκαν και ο Κροάτης κόουτς αναμενόταν στην Κύπρο για...

Close