Πολλά ωραία επιχειρήματα έχουν καταστραφεί από κάποιον που ξέρει για τι πράγμα μιλάει. Miguel de Unamuno, 1864-1936, Ισπανός συγγραφέας & φιλόσοφος

Jeffrey Sachs: Τερματίζοντας τον πόλεμο στη Συρία

14 Μάρτιος, 2016

Στη Συρία αυτή τη στιγμή συντελείται η μεγαλύτερη ανθρωπιστική καταστροφή και η χώρα είναι το πιο επικίνδυνο γεωπολιτικό σημείο στον πλανήτη. Οι σύριοι πολίτες βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε ένα αιματοκύλισμα με περισσότερους από 400.000 νεκρούς και δέκα εκατομμύρια εκτοπισμένους. Βίαιες τζιχαντιστικές οργανώσεις με την υποστήριξη εξωτερικών παραγόντων ρημάζουν ανελέητα τη χώρα και τον πληθυσμό. Όλες οι πλευρές στη σύγκρουση – το καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ, οι ομάδες της αντιπολίτευσης που υποστηρίζονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους και το Ισλαμικό Κράτος – έχουν διαπράξει και συνεχίζουν να διαπράττουν σοβαρά εγκλήματα πολέμου. Έχει έρθει η ώρα να βρεθεί μία λύση.

Αλλά αυτή η λύση πρέπει να βασίζεται σε μία διαφανή και ρεαλιστική εκτίμηση για τα αίτια του πολέμου. Το χρονικό έχει ως εξής. Τον Φεβρουάριο του 2011, ειρηνικές διαμαρτυρίες έλαβαν χώρα στις μεγάλες πόλεις της Συρίας, στο πλαίσιο της αποκαλούμενης «Αραβικής Άνοιξης». Το καθεστώς Άσαντ απάντησε με έναν συνδυασμό σκληρής καταστολής και προτάσεων για μεταρρυθμίσεις. Σύντομα, η βία κλιμακώθηκε. Οι αντίπαλοι του Άσαντ κατηγόρησαν το καθεστώς για χρήση ανεξέλεγκτης βίας ενάντια των πολιτών, ενώ η κυβέρνηση υποστήριξε ότι οι θάνατοι στρατιωτών και αστυνομικών ήταν απόδειξη της ύπαρξης τζιχαντιστών μεταξύ των διαδηλωτών. Από τις αρχές του Μαρτίου ή Απριλίου του 2011, σουνίτες μαχητές κατά του καθεστώτος άρχισαν να ταξιδεύουν στη Συρία από γειτονικές χώρες.
Πολλοί αυτόπτες μάρτυρες έκαναν λόγο για ξένους τζιχαντιστές που εξαπέλυαν βίαιες επιθέσεις στους αστυνομικούς. Οι ΗΠΑ και οι περιφερειακοί σύμμαχοι προσπάθησαν να διώξουν τον Άσαντ από την εξουσία  την άνοιξη του 2011, με τη λογική ότι θα έπεφτε εύκολα όπως ο Χόσνι Μουμπάρακ της Αιγύπτου και ο Ζίν Ελ Αμπιντίν Μπεν Άλι της Τυνησίας. Το ξέσπασμα του πολέμου μπορεί να εντοπιστεί πίσω στις 18 Αυγούστου  2011, όταν ο αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα και η Χίλαρι Κλίντον διακήρυξαν ότι «ο Άσαντ πρέπει να φύγει». Μέχρι εκείνο το σημείο, η βία μπορούσε ακόμη να περιοριστεί. Οι θάνατοι πολιτών και μαχητών δεν ξεπερνούσαν τους 2.900. Μετά τον Αύγουστο, ο αριθμός εκτοξεύτηκε.
Οι επικριτές του Ομπάμα τον κατηγορούν ότι δεν έκανε αρκετά. Αλλά οι ΗΠΑ στην πραγματικότητα προσπάθησαν να ανατρέψουν τον Άσαντ, κυρίως συγκεκαλυμμένα μέσω των συμμάχων τους, ειδικά τη Σαουδική Αραβία και τη Τουρκία. Οι αμερικανοί αξιωματούχοι πίστεψαν ότι η απομάκρυνση του Άσαντ θα αποδυνάμωνε το Ιράν, τη Χεζμπολάχ αλλά και τη γεωπολιτική επιρροή της Ρωσίας. Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ επιθυμούσαν την αντικατάσταση του αλεβίτικου καθεστώτος της Συρίας με ένα σουνιτικό. Αυτό, πίστευαν, θα μείωνε την επιρροή του Ιράν αλλά και των σιιτών γενικότερα στη Μέση Ανατολή. Παρότι όμως το καθεστώς είχε πολλούς αντιπάλους, απολάμβανε και ευρείας υποστήριξης στο εσωτερικό. Πιο σημαντικό, το καθεστώς είχε σημαντικούς συμμάχους, όπως το Ιράν και η Ρωσία.
Ήταν αφελές να πιστέψει κανείς ότι αυτοί δεν θα αντιδρούσαν. Για να μπει τέλος στον πόλεμο πρέπει να ακολουθηθούν έξι αρχές. Πρώτον, οι ΗΠΑ πρέπει να σταματήσουν τις ανοιχτές ή συγκεκαλυμμένες προσπάθειες ανατροπής του καθεστώτος. Δεύτερον το Συμβούλιο Ασφαλείας πρέπει να εφαρμόσει την εκεχειρία που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση, καλώντας όλες τις χώρες – ΗΠΑ, Ρωσία, Σαουδική Αραβία, Τουρκία, Κατάρ και Ιράν – να σταματήσουν να εξοπλίζουν και να χρηματοδοτούν στρατιωτικές δυνάμεις στο εσωτερικό της Συρίας.
Τρίτον όλες οι παραστρατιωτικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων των «μετριοπαθών» πρέπει να πάψουν. Τέταρτον, οι ΗΠΑ και η Ρωσία – και πράγματι, το Συμβούλιο Ασφαλείας – θα πρέπει να υποχρεώσουν το καθεστώς να παραιτηθεί από οποιαδήποτε τιμωρητική ενέργεια κατά των αντιπάλων του καθεστώτος. Πέμπτον, η πολιτική μετάβαση πρέπει να γίνει σταδιακά, με παράλληλη οικοδόμηση της εμπιστοσύνης σε όλες τις πλευρές. Τέλος, τα κράτη του Κόλπου, η Τουρκία και το Ιράν πρέπει να δεχθούν πιέσεις προκειμένου να εμπλακούν σε απευθείας διαπραγματεύσεις για ένα περιφερειακό πλαίσιο που θα διασφαλίζει τη διαρκή ειρήνη στην περιοχή. Άραβες, Τούρκοι και Ιρανοί έχουν ζήσει στο παρελθόν ειρηνικά. Εκείνοι και όχι οι εξωτερικές δυνάμεις πρέπει να ηγηθούν της προσπάθειας σταθεροποίησης της περιοχής.
* Ο κ.Jeffrey Sachs είναι καθηγητής Βιώσιμης Ανάπτυξης, Πολιτικής και Διαχείρισης της Υγείας και Διευθυντής του Ινστιτούτου Γης του πανεπιστημίου Κολούμπια των Ηνωμένων Πολιτειών.
Περισσότερα στη κατηγορία Επιλογές
Καρλ Μπιλντ: Να πούμε «Ναι» στην Ευρώπη

Το 1963, ο γάλλος πρόεδρος Σαρλ ντε Γκολ εξέπληξε το Ηνωμένο Βασίλειο όταν απέρριψε το αίτημά του να γίνει μέλος...

Close