Η κυκλοφορία της εμπιστοσύνης είναι προτιμότερη από την κυκλοφορία του χρήματος. James Madison, 1751-1863, Αμερικανός πρόεδρος [1809-1817]

Έτοιμος να «σπάσει την παράδοση» ο Ντράγκι

17 Φεβρουάριος, 2017

Ταγμένη στη μάχη κατά του αποπληθωρισμού, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι έτοιμη να «σπάσει» τους κανόνες που η ίδια έχει θεσπίσει.

Αυτό που αποκάλυψαν τα πρακτικά της τελευταίας συνεδρίασης, τα οποία δόθηκαν την Πέμπτη στη δημοσιότητα, είναι ότι τα στελέχη της ΕΚΤ θεωρούν «αναπόφευκτη» την απόκλιση από τα όρια συμμετοχής των 19 κρατών μελών στα κεφάλαια της κεντρικής τράπεζας (capital key). Αυτό συμβαίνει γιατί η πιστή τήρηση του ορίου συμμετοχής συνεπάγεται την αγορά ομολόγων που βρίσκονται σε έλλειψη και έχουν αποδόσεις που θα απέβαιναν ζημιογόνες για την ΕΚΤ.

Μπορεί οι αποκλίσεις αυτές να θεωρούνται «περιορισμένης εμβέλειας και προσωρινού χαρακτήρα», αλλά οι επενδυτές εξέλαβαν τη δήλωση αυτή ως ένδειξη ότι η ΕΚΤ θα αγοράσει περισσότερα ομόλογα από υπερχρεωμένα κράτη, δηλαδή από την Ιταλία, παρά από χώρες με υψηλότερη πιστοληπτική ικανότητα όπως η Γερμανία.

Μια τέτοια κίνηση, όμως, θα πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις, ιδίως από όσους υποστηρίζουν ότι η ΕΚΤ στηρίζει κάποιες χώρες εις βάρος κάποιων άλλων, υπονομεύοντας έτσι τις προσπάθειες οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Την ίδια ώρα, οι αρμόδιοι χάραξης πολιτικής πρέπει να διασφαλίσουν ότι θα διατηρήσουν την «ουσιωδώς» επεκτατική τους στάση σε μια χρονιά όπου ο βασικός πληθωρισμός και οι παγκόσμιοι κίνδυνοι απειλούν την ευάλωτη ανάκαμψη.

Η πραγματιστική ερμηνεία του ευρύτερου πλαισίου νομισματικής πολιτικής αποτελεί σήμα κατατεθέν του Μάριο Ντράγκι. Το 2012, όταν αυξήθηκαν δραματικά τα spreads των ομολόγων στην περιφέρεια της Ευρωζώνης, ο πρόεδρος της ΕΚΤ δήλωσε το γνωστό «θα κάνουμε ό,τι χρειαστεί» για να σώσουμε το ευρώ και παρουσίασε το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων από τα υπερχρεωμένα κράτη της Ευρωζώνης. Μέχρι σήμερα, η κεντρική τράπεζα έχει δικαιωθεί στο δικαστήριο, κατηγορούμενη ότι τα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης ισοδυναμούν με νομισματική χρηματοδότηση των κρατών αυτών, τη γνωστή «εκτύπωση χρήματος», η οποία που απαγορεύεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Η ΕΚΤ φαίνεται να κερδίζει, επίσης, τη μάχη με τον αποπληθωρισμό, καθώς ο δείκτης τιμών στην Ευρωζώνη ενισχύθηκε το 2016 με τη βοήθεια των τιμών στην ενέργεια, αγγίζοντας πλέον το 1,8% σε επίπεδο ετήσιου πληθωρισμού. Αυτό σημαίνει, όμως, ότι ο πληθωρισμός μπορεί να δεχθεί νέες πιέσεις εντός του έτους, καθώς τα σημερινά επίπεδα των τιμών μπορεί να αποδειχθούν μη βιώσιμα –κάτι που δεν θα αρέσει καθόλου στην κεντρική τράπεζα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΚΤ σκέφτεται να χαλαρώσει τους κανόνες που έχει θεσπίσει η ίδια στο πρόγραμμα QE ώστε να αποφύγει τον σκόπελο της έλλειψης επιλέξιμων ομολόγων. Τον Δεκέμβριο, όταν ανακοίνωσε παράταση του προγράμματος έως το τέλος του 2017, το ΔΣ αποφάσισε να αίρει τον περιορισμό ότι τα επιλέξιμα ομόλογα πρέπει να προσφέρουν αποδόσεις που ισούνται ή είναι υψηλότερες από το καταθετικό επιτόκιο του 0,4% (σήμερα), επιτρέποντας ταυτόχρονα την αγορά ομολόγων με διάρκεια 1-2 έτη.

Η άρση του περιορισμού αυτού, όμως, εκθέτει την ΕΚΤ σε εγγυημένες απώλειες, γεγονός που σημαίνει ότι το συγκεκριμένο μέτρο λύνει κάποια προβλήματα αλλά δημιουργεί άλλα. Επιπλέον, στην ίδια συνεδρίαση, οι κεντρικοί τραπεζίτες αποφάσισαν ότι δεν μπορούν να αυξήσουν το ποσοστό των ομολόγων που αγοράζει η τράπεζα χωρίς να προκληθούν νομικά εμπόδια –άλλη μια ένδειξη ότι οι τραπεζίτες γνωρίζουν τα όριά τους.

«Εφόσον τα όρια έκδοσης θεωρούνται δεδομένα, λόγω νομικών εμποδίων, το επόμενο όπλο που έχει στα χέρια της η ΕΚΤ είναι να αλλάξει το capital key –ιδίως εάν η ΕΚΤ αποφασίσει να επεκτείνει το QE στο 2018», σχολιάζει ο Φρεντερίκ Ντουκροζέ, ανώτατος οικονομολόγος της Banque Pictet & Cie στη Γενεύη.

«Θα έχει ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε το ύψος των μηνιαίων αγορών [ομολόγων] για να δούμε τι θα κάνει η Bundesbank –η γερμανική κεντρική τράπεζα που εμφανίζεται ως η πλέον προβληματισμένη για τις αγορές ομολόγων με αποδόσεις κάτω από το επιτόκιο κατάθεσης», συμπληρώνει. «Οι επενδυτές, πάντως, βλέπουν ήδη ενδείξεις για ακόμη μεγαλύτερη ευελιξία από την ΕΚΤ», καταλήγει ο αναλυτής.

Περισσότερα στη κατηγορία Οικονομία
Ταμειακό πλεόνασμα 183 εκατ. ευρώ τον Ιανουάριο

Πλεόνασμα της τάξης των 183 εκατ. ευρώ εμφάνισε το ταμειακό αποτέλεσμα της κεντρικής διοίκησης, κατά τη διάρκεια του Ιανουαρίου του...

Close