Δημοκρατία υπάρχει εκεί όπου ένας πολίτης έχει το δικαίωμα να πει ελεύθερα πως δεν υπάρχει Δημοκρατία. ~John Kenneth Galbraith | (Καναδός οικονομολόγος )

Αυταπάτες και εξαπάτηση – του Πάνου Παναγιώτου

«Μπορείτε να μας κατηγορήσετε για αυταπάτες, όχι ότι δεν τηρήσαμε την εντολή και είπαμε ψέματα»

Αλέξης Τσίπρας

9 Μαΐου 2016, Βουλή 

Όταν ο Αλέξης Τσίπρας υποσχόταν προεκλογικά ακύρωση του Μνημονίου, μονομερή διαγραφή του χρέους, σεισάχθεια για τα χρέη των ιδιωτών, αύξηση μισθών και συντάξεων και πολλά άλλα, στην ουσία εξιδανίκευε τόσο τις πολιτικές που πρότεινε όσο και τις προσωπικές του ικανότητες ως διαπραγματευτή και πολιτικού.

Προκειμένου, μάλιστα, να νομιμοποιήσει την απόφαση του να ρίξει την εν ενεργεία κυβέρνηση Σαμαρά, προκαλώντας εκρηκτική αστάθεια σε μία στιγμή που η χώρα χρειαζόταν, όσο ποτέ, σταθερότητα, καλλιεργούσε την ψυχολογία του «αδιεξόδου», υποστηρίζοντας ότι οι εφαρμοζόμενες πολιτικές δε έδιναν λύση στα θέματα του χρέους και της αντιμετώπισης της κρίσης.

Η ψυχολογία διδάσκει πως η «εξιδανίκευση» είναι συνώνυμο της «αυταπάτης» και εξηγεί πως όσο περισσότερο εξιδανικευτεί κάτι τόσο πιο ραγδαία και μεγάλη θα είναι η «υποτίμηση» που θα του συμβεί.

Πράγματι, μετά την υπογραφή του 3ου Μνημονίου και την απόλυτη ακύρωση του εξιδανικευμένου προεκλογικού αφηγήματος του, ο κ. Τσίπρας διαπίστωσε πως η γοργή υποτίμηση του στα μάτια των πολιτών είχε ήδη ξεκινήσει και γι’ αυτό αναζήτησε μία δικαιολογία για τα όσα συνέβησαν στο παρελθόν και ένα νέο αφήγημα για το μέλλον.

Η δικαιολογία για το παρελθόν, την οποία υποστήριξε ο ίδιος στη Βουλή το Μάιο του 2016, ήταν πως η εντυπωσιακή αναντιστοιχία μεταξύ όσων, προεκλογικά, υποσχέθηκε και όσων, μετεκλογικά, έκανε, δεν οφειλόταν στο ότι είπε εσκεμμένα ψέματα αλλά στο ότι έτρεφε αυταπάτες.

Το αφήγημα για το μέλλον ήταν ότι θα ξεκινούσε μία σκληρή διαπραγμάτευση για τη δεύτερη αξιολόγηση, που εντός του 2016 θα έφερνε την οριστική διευθέτηση του χρέους, τη συμμετοχή της Ελλάδας στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ (QE), την άρση των κεφαλαιακών ελέγχων από τις τράπεζες (capital control) και το άνοιγμα των αγορών ώστε η χώρα να απεγκλωβιστεί από τα Μνημόνια.

Όμως, όσον αφορά στη δικαιολογία περί αυταπάτης, ενώ όταν ένας άνθρωπος εξιδανικεύει κάτι «αυταπατάται» και τελικά ζημιώνει τον εαυτό του, όταν το πράττει ένας πολιτικός «εξαπατά» όλους όσους τον πίστεψαν και τελικά τους ζημιώνει ενώ ο ίδιος απολαμβάνει, ατιμώρητος, τους καρπούς της εξαπάτησης που διέπραξε.

Όσον, δε, αφορά στο αφήγημα για εντυπωσιακές εξελίξεις μέχρι το τέλος του 2016, όχι μόνο δεν επαληθεύθηκαν οι προσδοκίες που καλλιεργήθηκαν αλλά αντί το κλείσιμο τη δεύτερης αξιολόγησης, το οποίο έλαβε χώρα τον Ιούνιο του 2017, να εξασφαλίσει όσα ο κ. Τσίπρας υποσχέθηκε, τελικά έφερε ένα 4ο μνημόνιο, με πάγωμα της οικονομίας για ένα χρόνο, νέα σκληρά μέτρα από το 2019, χωρίς λύση για το χρέος, χωρίς συμμετοχή της Ελλάδας στο QE, χωρίς άρση των capital control, χωρίς άνοιγμα των αγορών και με δεσμεύσεις που όπως θα δούμε στη συνέχεια, αν οριστικοποιηθούν, θα είναι δραματικές για τη χώρα.

Και έτσι η σκληρή πραγματικότητα είναι ότι ενώ η Ελλάδα είχε βγει στις αγορές το 2014, αυτές, τρία χρόνια μετά, παραμένουν κλειστές ενώ το μόνο που έχει ανοίξει διάπλατα είναι ο δρόμος για το 5ο Μνημόνιο το 2019, αφού είναι αδύνατο υπό τις παρούσες συνθήκες και με τις τρέχουσες πολιτικές να έχει, μέχρι τότε, εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη χρηματοδότηση της χώρας μέσω της έκδοσης ομολόγων.

Παράλληλα, η επιπρόσθετη επιβάρυνση στο δημόσιο χρέος επί διακυβέρνησης Τσίπρα είναι δραματική, αφού ενώ το 2014 το χρέος προβλεπόταν από το ΔΝΤ και την Ευρώπη ότι θα βρισκόταν κάτω από το 100% του ΑΕΠ μέχρι το 2025 και κοντά στο 60% μέχρι το 2040, με πλεονάσματα 1.5% από το 2023 και με μέγιστες χρηματοδοτικές ανάγκες μεταξύ 12-14 ΑΕΠ, σήμερα, προβλέπεται στο 160% το 2025 και πάνω από το 260% στο 2060, με μέγιστες χρηματοδοτικές ανάγκες που εκτινάσσονται στο εξωφρενικό 62% του ΑΕΠ (γραφήματα 1 και 2)

Και το χειρότερο, ακόμη και με ένα συνδυασμό μέτρων ελάφρυνσης,  κουρέματος ύψους 40 δις ευρώ και υψηλών πλεονασμάτων για περίπου 50  χρόνια, το χρέος προβλέπεται πως θα βρίσκεται πάνω από το 100% το 2060, υψηλότερα απ’ ότι θα ήταν το 2023 αν εφαρμόζονταν οι πολιτικές και το πρόγραμμα Σαμαρά.

Γράφημα 1

 

Γράφημα 2

Παρόλα αυτά, στον απόηχο του πρόσφατου Eurogroup που ολοκλήρωσε την απόλυτη διάψευση και του δεύτερου αφηγήματος του πρωθυπουργού, ο ίδιος δείχνει να πανηγυρίζει και να προετοιμάζει το επόμενο του αφήγημα, που λίγο πολύ μοιάζει με το προηγούμενο, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη συμφωνία, θα είναι, τελικά, αυτή που θα ανοίξει το δρόμο για την έξοδο απ’ τα Μνημόνια, την οριστική διευθέτηση του χρέους, το άνοιγμα των αγορών κλπ.

Δυστυχώς για τη χώρα, ωστόσο, πρόκειται για μία ακόμη εξιδανίκευση, που θα φέρει άλλη μία απογοήτευση. Και αν ο πρωθυπουργός επιμείνει και προχωρήσει στην αποσαφήνιση και ολοκλήρωση αυτής της συμφωνίας μετά τις γερμανικές εκλογές, θα σφραγίσει μία εθνική τραγωδία.

Γιατί υιοθετώντας συνδυαστικά την πρόταση των δανειστών για μισό αιώνα υψηλών πλεονασμάτων και τη γαλλική για σύνδεση της αποπληρωμής του χρέους με τον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας, ο κ. Τσίπρας θα έχει διαπράξει το εθνικό έγκλημα να κάνει τους δανειστές για τα επόμενα 50 χρόνια συν δικαιούχους και εισπράκτορες όχι μόνο σημαντικού ποσοστού από τα φορολογικά έσοδα (πλεονάσματα) της Ελλάδας αλλά και από την αθροιστική ανάπτυξη που θα πετύχει η χώρα σε αυτό το διάστημα. Παράλληλα θα έχει εξαλείψει κάθε ελπίδα για κούρεμα του χρέους.

Για να γίνει το παραπάνω καλύτερα κατανοητό αρκεί να επισημάνουμε ότι με βάση την, επί της αρχής, συμφωνία του Eurogroup, οι δανειστές θα δικαιούνται ένα σημαντικό τμήμα από οτιδήποτε φέρει στην Ελλάδα ανάπτυξη στα επόμενα, τουλάχιστον, πενήντα χρόνια, είτε αυτό είναι τουρισμός, είτε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, είτε ακόμη και η εκμετάλλευση των φυσικών της πόρων, αερίου, πετρελαίου κλπ.

Φυσικών πόρων που δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητοι, καθώς συμμετέχοντας στις κυβερνητικές αποστολές της Ελλάδας στις ΗΠΑ πριν λίγα χρόνια, για επίσημες συζητήσεις σχετικά με την εκμετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας, έχει θέσει εις γνώση μου αμερικανικές και ελληνικές εκθέσεις που πιστοποιούν, μεταξύ άλλων, ένα εξαιρετικά πλούσιο υποθαλάσσιο κοίτασμα φυσικού αερίου στο Ιόνιο πέλαγος που μπορεί να καλύψει το 25% των ευρωπαϊκών αναγκών και την ύπαρξη κοιτασμάτων πετρελαίου ικανοποιητικού μεγέθους για καλύψουν το σύνολο των ελληνικών αναγκών.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο, λοιπόν, που η γαλλική πρόταση για σύνδεση του χρέους με την ανάπτυξη έγινε τόσο γρήγορα αποδεκτή από τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών, Β. Σόιμπλε, καθώς είναι εξαιρετικά συμφέρουσα για τους δανειστές και τη Γερμανία αφού τους κάνει συμμέτοχους στα μερίσματα της ανάπτυξης ενώ εξαλείφει σχεδόν κάθε πιθανότητα για ονομαστικό κούρεμα του χρέους.

Μπορεί, λοιπόν, η αξία αυτής, της τρίτης, μεγάλης εξαπάτησης του ελληνικού λαού από τον κ. Τσίπρα, να μεταφραστεί για τον ίδιο σε παράταση της παραμονής του στην εξουσία και σε ευκαιρία για τη δημιουργία ενός ακόμη αφηγήματος αλλά το κόστος της για τη χώρα θα είναι πρωτοφανές και αέναο.

«Φούσκες εξιδανίκευσης» και κρίση
Η ψυχολογία διδάσκει πως ένας τρόπος για να κάνεις τους ανθρώπους να οδηγηθούν στην «παραίτηση» είναι να τους πείσεις πως ό,τι και να κάνουν δε θα αλλάξει κάτι. Πρόκειται για το γνωστό πείραμα που διεξήγε ο ψυχολόγος Martin Seligman το 1967, όταν έδειξε πως αν κάποιος πειστεί, έστω λανθασμένα, ότι είναι ανήμπορος να αλλάξει μία απειλητική γι’ αυτόν κατάσταση, τότε παύει να προσπαθεί και αφήνεται αβοήθητος στη «μοίρα».

Πρόσφατη έρευνα για την ελληνική κοινωνία έδειξε πως το 93% των νέων μεταξύ 18-35 ετών βρίσκονται σε κατάσταση παραίτησης όσον αφορά στην κρίση και τις προοπτικές διεξόδου από αυτήν. Η εμπειρία δείχνει πως το ποσοστό είναι πολύ υψηλό και στις μεγαλύτερες ηλικίες. Ένας λόγος γι’ αυτό είναι η πολιτική των εξιδανικευμένων λύσεων και η ψυχολογία του αδιεξόδου που εφάρμοσαν και καλλιέργησαν σε προεκλογικές περιόδους τόσο ο Αλέξης Τσίπρας όσο και ο Γιώργος Παπανδρέου.

Αυτό αποτυπώθηκε άριστα στο δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης της Ελλάδας (Γραφήματα 3 και 4) που αποτυπώνει τις διακυμάνσεις στην ψυχολογία του Έλληνα καταναλωτή.

Μετά την κορύφωση του δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης το 2008, στον απόηχο της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής κρίσης, ακολούθησε η εκτίναξη του κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου του 2009, σε μία άνοδο που καταγράφηκε μόνο στην Ελλάδα και που στηρίχτηκε στις ανεδαφικές προσδοκίες που καλλιέργησε το εξιδανικευμένο πρόγραμμα που παρουσίασε ο Γιώργος Παπανδρέου και το οποίο, με απλά λόγια, κινούνταν στη φιλοσοφία του ότι «λεφτά υπάρχουν» τόσο για παροχές και για τη συντήρηση και τη χρηματοδότηση κάθε προβληματικής πτυχής της ελληνικής οικονομίας.

Γράφημα 3

 

Γράφημα 4

Της καλλιέργειας της φούσκας αυτής αισιοδοξίας, ακολούθησε η εθνική τραγωδία των Μνημονίων, η αποκάλυψη της εξαπάτησης και η κατάρρευση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα το 2012. Τότε ξεκίνησε μία ουσιαστική ανάρρωση η οποία εντάθηκε από τα μέσα του 2013. Επρόκειτο για τη μεγαλύτερη και σταθερότερη περίοδο ανάρρωσης της καταναλωτικής εμπιστοσύνης και συνολικά της ελληνικής οικονομίας από το 2009 μέχρι και σήμερα, η οποία διακόπηκε με την ανατροπή της κυβέρνησης Σαμαρά.

Η δεύτερη «φούσκα» αισιοδοξίας στα τελευταία δέκα χρόνια, καταγράφηκε μεταξύ της προεκλογικής περιόδου στα τέλη του 2014 και της πρώιμης μετεκλογικής περιόδου και συγκεκριμένα μέχρι το Μάρτιο του 2015 και στηρίχτηκε στο εξιδανικευμένο αφήγημα του Αλέξη Τσίπρα, με το δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης να απογειώνεται κοντά στα επίπεδα της «φούσκας» Παπανδρέου.

Η αθροιστική βλάβη στην ελληνική οικονομία στα διαστήματα που ακολούθησαν των κορυφών αισιοδοξίας και εξαπάτησης Παπανδρέου και Τσίπρα,  συμπεριλαμβανομένης της απώλειας δυνητικής ανάπτυξης και της εξέλιξης στο χρέος, της πτώσης των τιμών ακινήτων, του χρηματιστήριου, της βλάβης στις επιχειρήσεις, στις τράπεζες, στα νοικοκυριά, της απώλειας μελλοντικών εσόδων κλπ., αγγίζει, σε παρούσα αξία, το ένα τρις ευρώ. Το κέρδος της εξαπάτησης και της καλλιέργειας του κλίματος αδιεξόδου, βέβαια, είναι πως τόσο ο Γ. Παπανδρέου όσο και ο Α. Τσίπρας κατάφεραν να ανέλθουν στην εξουσία και να γίνουν πρωθυπουργοί της Ελλάδας.

Αν θέλουμε να πάμε ακόμη πιο πίσω θα διαπιστώσουμε άλλες δύο φούσκες εξιδανίκευσης και αισιοδοξίας, την πρώτη το 2000 που συνδέεται με τη φούσκα του χρηματιστηρίου και τη δεύτερη το 2004 που συνδέεται με τους Ολυμπιακούς Αγώνες (Γράφημα 5).

Γράφημα 5

 

Η συνταγή της διαιώνισης και η συνταγή της εξόδου απ’ την κρίση

Αν η περίοδος των τελευταίων δέκα ετών μας έχει διδάξει κάτι είναι ότι υπάρχει «συνταγή»  τόσο για την έναρξη όσο για τη διαιώνιση αλλά και για την έξοδο απ’ την κρίση.

  • Η έναρξη μιας κρίσης προϋποθέτει μία φούσκα εξιδανίκευσης και εξαπάτησης.
  • Η διαιώνιση μιας κρίσης προϋποθέτει την ηθελημένη ή μη αδυναμία αντιμετώπισης της κρίσης με ρεαλιστικές και αποτελεσματικές πολιτικές και την απώλεια της εμπιστοσύνης στο πρόσωπο του πρωθυπουργού.
  • Η έξοδος από μια κρίση προϋποθέτει ακριβώς την εφαρμογή των παραπάνω ρεαλιστικών και αποτελεσματικών πολιτικών και την ανάκτηση της αξιοπιστίας στον επικεφαλής της κυβέρνησης.

Σε κάθε μία από αυτές τις συνταγές κυρίαρχο συστατικό είμαστε εμείς, οι πολίτες.

Αν σταματήσουμε να πιστεύουμε και αντίθετα αρχίσουμε να αμφισβητούμε και να απορρίπτουμε εξιδανικευμένες λύσεις, αν πάψουμε να ενστερνιζόμαστε τη λογική του «όλοι είναι ίδιοι» και του «ό,τι και να κάνω δεν αλλάζει τίποτα» και διακρίνουμε με βάση τη συνισταμένη των πολιτικών επιλογών της εκάστοτε κυβέρνησης, αν προτάξουμε το εθνικό πάνω από το κομματικό και το προσωπικό συμφέρον, αν βάλουμε φρένο στην ψυχολογική «παραίτηση» και αντίθετα ενεργοποιηθούμε και ενημερωθούμε σωστά για το τί πραγματικά συνέβη στην Ελλάδα τα τελευταία και τα προηγούμενα χρόνια αλλά και αν αναγνωρίσουμε τί λειτούργησε θετικά στο παρελθόν και το προεκτείνουμε ώστε να αντιληφθούμε το τί μπορεί να συμβεί για να αλλάξουν τα πράγματα προς το καλύτερο, τότε θα έχουμε συνδράμει στη ριζικότερη και ουσιαστικότερη αλλαγή για το μέλλον της χώρας .

Οι πραγματικές προοπτικές της ελληνικής οικονομίας είναι εντυπωσιακές. Υπάρχουν τρόποι και πολιτικές για να αντιμετωπιστεί τόσο το πρόβλημα του χρέους όσο και για να επιτευχθεί ουσιαστική και σταθερή ανάπτυξη.

Ενδεικτικό αυτού είναι πως από την ύφεση του 6.6% το 2012 η ελληνική οικονομία πέρασε σε θετικούς ρυθμούς αύξησης του ΑΕΠ μέσα σε 20, περίπου, μήνες,  το 2014, καταγράφοντας ένα παγκόσμιο θετικό ρεκόρ (Γράφημα 6).

Γράφημα 6

Μάλιστα, η ανάρρωση ήταν σταθερή και ισχυρή, με τους ρυθμούς ανάπτυξης της οικονομίας στο τρίτο και τέταρτο τρίμηνο του 2014 να ανέλθουν στο 1.6% και 1.7% και να είναι οι ισχυρότεροι, εκείνη την περίοδο, στην Ευρώπη. Και αυτό πριν αρχίσει το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ, πριν η Ελλάδα γίνει αποδέκτης της θετικής επιρροής της αναθέρμανσης της ευρωπαϊκής οικονομίας και πριν αυξηθεί ο πληθωρισμός.

Στο ίδιο διάστημα και για πρώτη φορά στη διάρκεια της κρίσης, η χώρα αναβαθμίστηκε από τους οίκους αξιολόγησης κατά 8 βαθμίδες, οι ελληνικές μετοχές έγιναν ανάρπαστες οδηγώντας σε θεαματική αύξηση της κεφαλαιοποίησης των ελληνικών επιχειρήσεων και των τραπεζών, η Ελλάδα βγήκε στις αγορές και το χρέος κρίθηκε βιώσιμο χωρίς την ανάγκη σύνδεσης με την ανάπτυξη και με συμφωνία για μικρά πλεονάσματα, 1.5%, από το 2023.

Δεν είναι τυχαίο πως κατά τη διάρκεια του αθροιστικού διαστήματος της κυβέρνησης Παπανδρέου και της κυβέρνησης Τσίπρα (μέχρι στιγμής) οι Έλληνες «σήκωσαν» από τις τράπεζες 100 δις ευρώ, ενώ επί κυβερνήσεως Σαμαρά επέστρεψαν στις τράπεζες καταθέσεις ύψους 14 δις ευρώ. Παρά την εξιδανίκευση και την εξαπάτηση,  όταν επρόκειτο για τα χρήματα του, ο Έλληνας κατά τη διάρκεια της κρίσης εμπιστεύτηκε μόνο την κυβέρνηση Σαμαρά.

Όλα τα παραπάνω αποτελούν συστατικά στοιχεία της «συνταγής» για έξοδο απ’ την κρίση. Όμως ένα από τα σημαντικότερα συστατικά και από τα κυριότερα θετικά χαρακτηριστικά εκείνης της περιόδου ήταν η αύξηση του χρήματος που κυκλοφορούσε στην οικονομία και η απόκτηση σταθερής ανοδικής τάσης στην κυκλοφορία χρήματος για πρώτη φορά από το 2009 (Γραφήματα 7 και 8) . Γιατί πώς ακριβώς θα κινηθεί η οικονομία χωρίς χρήμα;

Γράφημα 7

 

Γράφημα 8

Από το σχηματισμό κυβέρνησης από τον Αλέξη Τσίπρα οι αγορές έκλεισαν, οι καταθέσεις κατέρρευσαν, οι τράπεζες επέβαλαν κεφαλαιακούς ελέγχους στερώντας από την οικονομία πολύτιμα κεφάλαια και οδηγώντας σε κραχ στην κυκλοφορία του χρήματος, το χρηματιστήριο διαλύθηκε με τις τραπεζικές μετοχές σχεδόν να μηδενίζονται, η οικονομία επέστρεψε σε ύφεση, η καταναλωτική και η επιχειρηματική εμπιστοσύνη καταβαραθρώθηκαν, το χρέος έγινε δραματικά μη βιώσιμο και σε γενικές γραμμές δεν υπήρξε θετική εξέλιξη της περιόδου 2012-2014 που να μην ανατράπηκε με θεαματικό και ταυτόχρονα δραματικό τρόπο.

Το μοντέρνο οικοσύστημα των αγορών και η έξοδος απ’ την κρίση
Μπορεί όταν ο Αλέξης Τσίπρας υποσχόταν ότι θα έκανε τις αγορές να χορεύουν στο ρυθμό του να γνώριζε ότι αυτό δε θα συνέβαινε ποτέ αλλά σίγουρα δεν γνώριζε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι αγορές, όχι μόνο οι χρηματοπιστωτικές αλλά και οι χρηματιστηριακές και αυτές που συνδέονται και συμπεριλαμβάνουν τους σοβαρούς και μεγάλους θεσμικούς επενδυτές που χρειάζεται μια χώρα για να εξασφαλίσει την οικονομική της ανεξαρτησία ώστε να μην έχει ανάγκη από Μνημόνια και δανειστές.

Στο μοντέρνο οικοσύστημα των αγορών, που περιλαμβάνει από οίκους αξιολόγησης, διεθνείς οικονομικούς οργανισμούς (όπως το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα) μεγάλους θεσμικούς επενδυτές όπως κρατικά ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά ταμεία μέχρι επενδυτικές τράπεζες και κερδοσκοπικά κεφάλαια, το 99% της απόφασης για το αν θα γίνει μία επένδυση στα ομόλογα μιας χώρας ή όχι, βασίζεται σε αυτοματοποιημένα υπολογιστικά συστήματα τα οποία χρησιμοποιούν πολύπλοκους αλγόριθμους και αναλύουν εκατοντάδες παραμέτρους.

Το οικοσύστημα αυτό εξελίσσεται και βελτιώνεται με θεαματικούς ρυθμούς και για την ακρίβεια στα τελευταία πέντε χρόνια έχει αλλάξει σε βαθμό μεγαλύτερο του 50%.

Σήμερα υπάρχουν δείκτες για την αξιοπιστία του επικεφαλής μίας κυβέρνησης, για το ρίσκο της πληροφορίας που προέρχεται από αυτόν, για την πιθανότητα να εφαρμόσει αυτά που υπόσχεται ή όχι, για τη σταθερότητα ή την αστάθεια του και όλα αυτά μετατρέπονται σε ποσοτικοποιημένες παραμέτρους που εισάγονται στα υπολογιστικά μοντέλα και τα αυτοματοποιημένα συστήματα διεθνών οικονομικών οργανισμών και διεθνών επενδυτών και επηρεάζουν καταλυτικά τις αποφάσεις τους.

Αυτό που ο Αλέξης Τσίπρας δε θέλει ή δε μπορεί να αντιληφθεί είναι πως η κατάταξη του όσον αφορά τόσο στην αξιοπιστία του όσο και στο ρίσκο των πληροφοριών που προέρχονται από αυτόν και την κυβέρνηση του είναι σε χαμηλότερα επίπεδα από αυτά του Γιώργου Παπανδρέου, αφού η ανακολουθία των λόγων και των πράξεων του είναι από τις μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί όχι στην Ελλάδα αλλά διεθνώς. Είναι χαρακτηριστικό  πως στο δείκτη πολιτικού ρίσκου της PRS – εκ των μεγαλύτερων εταιριών ποσοτικοποίησης πολιτικού ρίσκου στον κόσμο –  η βαθμολογία της Ελλάδας βούλιαξε στο χαμηλότερο επίπεδο της κρίσης μετά την ανατροπή της κυβέρνησης Σαμαρά και στην προοπτική της εκλογικής νίκης Τσίπρα, για να καταγράψει νέο ιστορικό χαμηλό το 2016 στις 64 μονάδες (με άριστα το 100), κάτω από τη βαθμολογία κρατών όπως η Κολομβία, η Νικαράγουα, η Παραγουάη, η Βολιβία και φυσικά στην τελευταία θέση μεταξύ όλων των αναπτυγμένων κρατών και των κρατών της Ευρώπης.

Για τα υπολογιστικά συστήματα των παραγόντων του μοντέρνου οικοσυστήματος των αγορών ο Αλέξης Τσίπρας είναι ο υπ’ αριθμόν ένα παράγοντας αστάθειας για την Ελλάδα και αυτό τον καθιστά τη βασικότερη τροχοπέδη για την ανάπτυξη και την έξοδο απ’ την κρίση και τελικά την κυριότερη αιτία και σε καμία περίπτωση τη λύση για τα προβλήματα της χώρας. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που μετά από 2,5 χρόνια στην εξουσία και παρά το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ που έχει μειώσει συνολικά το ευρωπαϊκό οικονομικό ρίσκο, η Ελλάδα δε μπορεί να δανειστεί από τις αγορές, ενώ στο ίδιο διάστημα επί διακυβέρνησης Σαμαρά η Ελλάδα είχε αντλήσει από τις αγορές χρήματα δύο φορές, προσελκύοντας, μάλιστα, ως επενδυτές δύο από τις μεγαλύτερες επενδυτικές εταιρίες του κόσμου, την BlackRock και την Invesco (εταιρία του S&P 500) αλλά και κυρίως επενδυτές με μακροπρόθεσμο επενδυτικό ορίζοντα συμπεριλαμβανομένων διαχειριστών επενδυτικών κεφαλαίων κεντρικών τραπεζών, ασφαλιστικών εταιρειών και συνταξιοδοτικών ταμείων.

Αυτοί οι επενδυτές, ωστόσο, που είδαν τις αποδόσεις των ομολόγων τους να καταρρέουν επί Τσίπρα, που είδαν τον Έλληνα πρωθυπουργό να απειλεί με Grexit, να προκαλεί πιστωτικό γεγονός σε δόση ΔΝΤ, να φτάνει τη χώρα στα όρια της χρεοκοπίας το 2015, να ανατρέπει τη θετική της εικόνα και να μετατρέπει το χρέος σε μη βιώσιμο και να αναγκάζεται να υπογράψει ένα τρίτο και στη συνέχεια ένα τέταρτο Μνημόνιο χωρίς ακόμη να έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση για μετά το 2018,  δεν πρόκειται ποτέ να εμπιστευτούν τα χρήματα τους σε ελληνικά ομόλογα όσο ο ίδιος είναι στην εξουσία.

Και χωρίς μακροπρόθεσμους και μεγάλους θεσμικούς επενδυτές χαμηλού ρίσκου, αυτού που ζητούν ασφάλεια για τις επενδύσεις τους και τοποθετούνται με ορίζοντα 10ετίας και 20ατίας στηρίζοντας και όχι διαταράσσοντας την οικονομική ισορροπία μίας χώρας, καμία έξοδος στις αγορές δε μπορεί να έχει ουσιαστική σημασία και να εξασφαλίσει την ελεύθερη από βάρη χρηματοδότηση της Ελλάδας και την απεμπλοκή από τα Μνημόνια.

Γι’ αυτό και με τον Αλέξη Τσίπρα πρωθυπουργό η πιθανότητα για ένα 5ο  Μνημόνιο (η κατά την αρίθμηση της κυβέρνησης 4ο) είναι η κυρίαρχη.

Συμπερασματικά, τα στοιχεία φανερώνουν πως ούτε όλες οι πολιτικές είναι παρόμοιες αλλά ούτε και όλοι οι πολιτικοί είναι ίδιοι. Κάποιοι πολιτικοί έχουν θετική συνισταμένη για τη χώρα και κάποιοι αρνητική ενώ οι πολιτικές που ενέχουν ως βασικό το στοιχείο της εξιδανίκευσης είναι δεδομένο ότι είναι πολιτικές εξαπάτησης ενώ αυτές όπου κυριαρχεί ο ρεαλισμός είναι πολιτικές ουσίας.

Οι πρώτες κερδίζουν εύκολα εκλογές αλλά αντί να λύσουν δημιουργούν προβλήματα ενώ οι δεύτερες, αν κερδίσουν εκλογές, παρέχουν, μέσα από την ατέλεια τους, λύσεις σε πολλά από τα αναγνωρισμένα προβλήματα.

Και το κλειδί για την επικράτηση της μίας ή της άλλης επιλογής το κρατούμε εμείς, οι πολίτες. Και μερικές φορές η πλειοψηφία προτιμά την αυταπάτη από την αλήθεια, όπως έκανε όταν επέλεξε τον Γιώργο Παπανδρέου του «λεφτά υπάρχουν» και τον Αλέξη Τσίπρα του «θα σκίσω τα Μνημόνια». Το κλειδί για το μέλλον είναι οι πολίτες να επιλέγουν την αλήθεια από την αυταπάτη και το εθνικό από το προσωπικό συμφέρον.

Και τότε, η Ελλάδα θα αλλάξει προς το εντυπωσιακά καλύτερο, πολύ γρηγορότερα απ’ ότι οι περισσότεροι μπορούν να ελπίσουν.

Analitis.gr

Πάνος Παναγιώτου*

 

*Ο Πάνος είναι αναλυτής και δημιουργός ρομποτικών συστημάτων ανάλυσης των χρηματιστηριακών αγορών. Το πιο πρόσφατο σύστημα του, με την εμπορική ονομασία DomiStock, υποστηρίζεται από την Reuters Financials, διατίθεται από την Innovative Market Technologies στις ΗΠΑ και σε 90 χώρες και επιλέχθηκε ως ο Ρομποτικός Σύμβουλος Αναφοράς σε διεθνή ερευνητική εργασία για τη διαδραστικότητα Ρομπο-Συμβούλων και Ιδιωτών Επενδυτών, στο τμήμα Χρηματοοικονομικής Μηχανικής (Financial Engineering) του πανεπιστημίου Columbia, στη Νέα Υόρκη, λαμβάνοντας εξαιρετικές κριτικές.

Αναλύσεις και άρθρα του έχουν δημοσιευτεί, μεταξύ άλλων, στο Bloomberg, στον Economist, στο BBC, στο NHK (Ιαπωνία), σε πολλά ελληνικά ΜΜΕ και στις εγκυρότερες γερμανικές εφημερίδες. Είναι συχνός καλεσμένος σε πληθώρα οικονομικών τηλεοπτικών εκπομπών, έχει συνεργαστεί με την ιδιότητα του ως αναλυτής με την εκπομπή “Mega Σαββατοκύριακο” στο Mega Channel (2010-2011), με την εκπομπή του Γιώργου Αυτιά στον ΣΚΑΙ (2012-2015), ενώ είναι τακτικός καλεσμένος της εκπομπής του Γιώργου Παπαδάκη στον Ant1 (2016-2017) και στην κρατική τηλεόραση και το ραδιόφωνο (ΕΡΤ1 –  ΕΡΤ3).

Έχει κάνει έρευνα στην ενσωμάτωση της ποσοτικής ανάλυσης και μαθηματικών, στατιστικών και υπολογιστικών μοντέλων στην χρηματιστηριακή ανάλυση και έχει εκπαιδεύσει ιδιώτες και επαγγελματίες επενδυτές από όλο τον κόσμο.

Σπούδασε χρηματοοικονομικά μαθηματικά στο πανεπιστήμιο Portsmouth στην Αγγλία και νομική στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Είναι κάτοχος μίας σειράς πιστοποιήσεων / διπλωμάτων με εξ αποστάσεως εκπαίδευση και μεταξύ άλλων στη Χρηματοοικονομική Μηχανική και Διαχείριση Κινδύνων – Πανεπιστήμιο Κολούμπια, Αποτίμηση Περιουσιακών Στοιχείων – Πανεπιστήμιο του Σικάγο, Προηγμένες Στατιστικές – Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, Μακροοικονομετρική Πρόβλεψη – ΔΝΤ, Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, Ανάλυση Εμπορικού Real Estate – Moody’s, Τραπεζικά Οικονομικά και Οικονομικά του Χρήματος – Πανεπιστήμιο Κολούμπια, Στατιστική για την Επιστήμη των Δεδομένων και την Ανάλυση – Πανεπιστήμιο Κολούμπια, Χρηματοπιστωτικές Αγορές – Πανεπιστήμιο Yale, Στατιστική Ανάλυση και Μαθηματική Βελτιστοποίηση – Πανεπιστήμιο MIT, Tεχνολογικό Iνστιτούτο Μασαχουσέτης.

 

Read previous post:
Μοίρασαν χαρά και θέαμα

Εντυπωσιακές φάσεις, πολλά χαμόγελα, δώρα για τυχερούς και οικονομική ενίσχυση, σε φιλανθρωπικό επίπεδο, για την «Κιβωτό του Κόσμου» ήταν απόψε...

Close